काठमाडौं। आज उपत्यकामा सार्वजनिक यातायातलाई थप व्यवस्थित, सुरक्षित र प्रविधिमैत्री बनाउने उद्देश्यसहित आजदेखि रात्रिकालीन बस सेवा औपचारिक रूपमा सुरु गरिएको छ। नयाँ वर्ष २०८३ को पहिलो दिन अर्थात् वैशाख १ गतेबाट सुरु गरिएको यो सेवा उपत्यकाबासीका लागि विशेष रूपमा उपयोगी हुने अपेक्षा गरिएको छ।
सरकारी स्वामित्वको साझा यातायात ले सञ्चालनमा ल्याएको यो सेवा प्रारम्भिक चरणमा सीमित रुट र समयसहित सुरु गरिएको भए पनि भविष्यमा यसको दायरा विस्तार गर्ने योजना बनाइएको छ। हालका लागि बस सेवा प्रत्येक दिन राति ८ बजेदेखि ११ बजेसम्म सञ्चालन हुनेछ, जुन समय उपत्यकामा सार्वजनिक यातायातको अभाव हुने प्रमुख समय मानिन्छ।
दुई मुख्य रुटमा सेवा: रात्रिकालीन सेवा हाल दुईवटा प्रमुख रुटमा सञ्चालनमा ल्याइएको छ:
१. पूर्व–पश्चिम रुट: त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल (एयरपोर्ट) बाट सुरु भएर कोटेश्वर, नयाँ बानेश्वर, माइतीघर, त्रिपुरेश्वर, कलंकी हुँदै थानकोट सम्म बस सञ्चालन हुनेछ। यो रुटले शहरको मुख्य व्यापारिक तथा आवागमन केन्द्रहरू समेट्छ।
२. उत्तर–दक्षिण रुट: बुढानीलकण्ठ बाट सुरु भई महाराजगञ्ज, लाजिम्पाट, दरबारमार्ग, रत्नपार्क हुँदै लगनखेल सम्म बस चल्नेछ। यस रुटले काठमाडौँ र ललितपुरका महत्वपूर्ण क्षेत्रहरू जोड्ने काम गर्छ।
विद्युतीय बस र वातावरणमैत्री पहल: यो सेवामा हाल ७ वटा विद्युतीय बस प्रयोग गरिएको छ, जसले वातावरणीय प्रदूषण घटाउने र दिगो यातायात प्रणालीलाई प्रवर्द्धन गर्ने लक्ष्य राखेको छ। विद्युतीय बसको प्रयोगले इन्धन खर्च घटाउनुका साथै कार्बन उत्सर्जन कम गर्न पनि सहयोग पुर्याउने विश्वास गरिएको छ।
सुरक्षा र प्रविधिको प्रयोग: यात्रु सुरक्षालाई प्राथमिकता दिँदै प्रत्येक बसमा सीसीटीभी क्यामेरा जडान गरिएको छ, जसलाई केन्द्रीय रूपमा निगरानी गरिनेछ। साथै, आवश्यक स्थानमा नगर प्रहरीको पनि व्यवस्था गरिएको छ, जसले रात्रिकालीन यात्रालाई थप सुरक्षित बनाउनेछ।
त्यसैगरी, यात्रुहरूले बसको वास्तविक अवस्थिति तथा समय जानकारी साझा प्लस मोबाइल एपमार्फत हेर्न सक्नेछन्। यसले यात्रुलाई समय व्यवस्थापन गर्न र बस कुर्न सहज बनाउनेछ।
भविष्यको योजना: हाल यो सेवा परीक्षण तथा प्रारम्भिक चरणमा सञ्चालन गरिएको हो। यात्रुहरूको प्रतिक्रिया, प्रयोगको दर र आवश्यकताका आधारमा आगामी दिनहरूमा बसको संख्या, रुट तथा समयावधि बढाउने योजना रहेको साझा यातायातले जनाएको छ। विशेषगरी राति काम गर्ने कर्मचारी, विद्यार्थी तथा आकस्मिक यात्रुहरूलाई लक्षित गर्दै यो सेवा विस्तार गरिनेछ।
काठमाडौं उपत्यकामा लामो समयदेखि उठ्दै आएको रात्रिकालीन सार्वजनिक यातायातको मागलाई सम्बोधन गर्दै सुरु गरिएको छ। यो सेवा शहरको जीवनशैलीमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ। सुरक्षित, सस्तो र वातावरणमैत्री यातायातको पहुँच विस्तार हुनु शहर व्यवस्थापनको महत्वपूर्ण कदमका रूपमा हेरिएको छ।
