काठमाडौं। नेपाल राष्ट्र बैंकले यस वर्ष दसैँका लागि विगतमा जस्तो ठूलो परिमाणमा नयाँ तथा सुकिला नोट सटही नगर्ने भएको छ। हालैको बाढी, पहिरो तथा भारी वर्षाबाट भएको क्षतिलाई ध्यानमा राख्दै राष्ट्र बैंकले नयाँ नोटको वितरणलाई उत्सवमुखी नभई आवश्यकताका आधारमा गर्ने निर्णय गरेको हो।
राष्ट्र बैंकको मुद्रा व्यवस्थापन विभागका अनुसार सर्वसाधारणले आफ्नो आवश्यकताअनुसार राष्ट्र बैंकका नियमित सटही काउन्टरबाट नयाँ तथा सुकिला नोट लिन सक्नेछन्। बैंक तथा वित्तीय संस्थाले पनि आफ्ना शाखा तथा सेवा केन्द्रमार्फत ग्राहकलाई नयाँ तथा सुकिला नोट उपलब्ध गराउनेछन्।
प्राकृतिक विपत्तिबाट ठूलो क्षति भएको अवस्थामा मुद्रा स्रोतको व्यवस्थापनलाई समेत ध्यानमा राख्दै यस वर्ष विगतमा जस्तो दसैँ लक्षित बृहत् नयाँ नोट सटही कार्यक्रम सञ्चालन नगर्ने निर्णय गरिएको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ।
यद्यपि दसैँमा साना दरका नोटको माग उच्च हुने भएकाले यस वर्ष पनि रु. १० अर्बदेखि १५ अर्बसम्मका साना दरका नोट चलनचल्तीमा आउने राष्ट्र बैंकको अनुमान छ। अघिल्ला वर्षको कारोबार तथा मागको प्रवृत्तिका आधारमा यस्तो अनुमान गरिएको हो।
दसैँमा आफन्त तथा परिवारका सदस्यलाई दक्षिणा दिने प्रचलनका कारण साना दरका नोटको माग सामान्य समयको तुलनामा बढ्ने गर्छ। विशेषगरी रु. ५, १०, २०, ५० र १०० दरका नोट बढी सटही हुने गरेका छन्।
राष्ट्र बैंकले ठूलो परिमाणमा नयाँ नोट वितरण नगर्ने भए पनि सर्वसाधारणले आवश्यकताअनुसार नियमित प्रक्रियाबाट नोट सटही गर्न पाउने व्यवस्था भने कायम राखेको छ।
यस वर्षको निर्णयले नयाँ नोट वितरणलाई पूर्ण रूपमा रोक्नेभन्दा पनि आवश्यकता र मागअनुसार वितरण गर्ने नीति अपनाइएको स्पष्ट हुन्छ। प्राकृतिक विपत्तिपछिको राहत, पुनःस्थापना तथा पुनर्निर्माणमा स्रोतको दबाब बढिरहेका बेला राष्ट्र बैंकले मुद्रा समेत मितव्ययिता अपनाएको देखिन्छ।
