रसुवा र नुवाकोटका जलविद्युत आयोजनामा बाढीको गम्भीर प्रभाव


रसुवा। चीनतर्फबाट आएको भीषण बाढीका कारण रासुवा र नुवाकोट जिल्लाका जलविद्युत आयोजनाहरूमा ठूलो असर परेको छ। यी दुई जिल्लामा हाल ९ वटा सञ्चालनमा रहेका आयोजनाबाट कुल ३५९ मेगावाट विद्युत् उत्पादन भइरहेको छ भने निर्माणाधीन ५ आयोजनाको कुल क्षमता ३९४ मेगावाट रहेको छ।

विशेषगरी नदीको बहावमा आएको असामान्य वृद्धि, बाढी र पहिरोका कारण जलविद्युत आयोजनाका हेडवर्क्स, बाँध, सुरुङ, पहुँचमार्ग, प्रसारण संरचना तथा अन्य पूर्वाधारमा क्षति पुग्ने जोखिम बढेको छ।

नुवाकोटतर्फ पनि अवस्था संवेदनशील छ। सञ्चालनमा रहेका तथा निर्माणाधीन आयोजनाहरूको संरचना र प्रसारण लाइनमा बाढी तथा पहिरोको प्रभाव पर्न सक्ने भएकाले आयोजनाहरूको क्षतिको विस्तृत प्राविधिक मूल्यांकन आवश्यक देखिएको छ।

समग्रमा, रासुवा र नुवाकोटमा रहेका ७५३ मेगावाट क्षमताका सञ्चालनमा रहेका तथा निर्माणाधीन जलविद्युत आयोजनाहरू बाढीजन्य जोखिमको प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष प्रभावमा परेका छन्। यसले नेपालको जलविद्युत उत्पादन, प्रसारण प्रणाली र आगामी आयोजना निर्माणको सुरक्षामाथि समेत प्रश्न उठाएको छ।

  • रसुवा: ८ आयोजना — ५ सञ्चालनमा, ३ निर्माणाधीन
  • नुवाकोट: ६ आयोजना — ४ सञ्चालनमा, २ निर्माणाधीन
  • कुल: १४ आयोजना
  • सञ्चालनमा: ९ आयोजना — ३५९ MW
  • निर्माणाधीन: ५ आयोजना — ३९४.६ MW
  • कुल क्षमता: ७५३.६ MW

यस तथ्यांकले चीनतर्फबाट आएको बाढीको प्रभाव केवल सञ्चालनमा रहेका आयोजनाको विद्युत् उत्पादनमा मात्र नभई निर्माणाधीन करिब ३९५ MW क्षमताका आयोजनाको पूर्वाधारमा समेत जोखिम सिर्जना गरेको देखाउँछ।

रसुवा जिल्लाका प्रमुख जलविद्युत आयोजना

अपर त्रिशूली–१ २१६ MW निर्माणाधीन
रसुवागढी जलविद्युत आयोजना १११ MW सञ्चालनमा
रसुवा–भोटेकोशी १२० MW निर्माणाधीन
अपर मैलुङ–ए ६.४२ MW निर्माणाधीन
सान्जेन खोला ७८ MW सञ्चालनमा
मैलुङ खोला ५ MW सञ्चालनमा
लाङटाङ खोला २० MW सञ्चालनमा
चिलिमे २२ MW सञ्चालनमा
जम्मा सञ्चालनमा ५ आयोजना २३६ MW
जम्मा निर्माणाधीन ३ आयोजना ३४२ MW

नुवाकोट जिल्लाका प्रमुख जलविद्युत आयोजना

क्र.सं. आयोजना क्षमता अवस्था
त्रिशूली जलविद्युत आयोजना २४ MW सञ्चालनमा
देवीघाट जलविद्युत आयोजना १४.१ MW सञ्चालनमा
अपर त्रिशूली–३ ए ६० MW सञ्चालनमा
अपर त्रिशूली–३ बी ३७ MW निर्माणाधीन
मिडिल त्रिशूली गंगा १५.६ MW निर्माणाधीन
सोलार २५ MW सञ्चालनमा
जम्मा सञ्चालनमा ४ आयोजना १२३ MW
जम्मा निर्माणाधीन २ आयोजना ५२.६ MW

दुवै जिल्लाको समग्र अवस्था

  • रासुवा: ८ आयोजना — ५ सञ्चालनमा, ३ निर्माणाधीन
  • नुवाकोट: ६ आयोजना — ४ सञ्चालनमा, २ निर्माणाधीन
  • कुल: १४ आयोजना
  • सञ्चालनमा: ९ आयोजना — ३५९ MW
  • निर्माणाधीन: ५ आयोजना — ३९४.६ MW
  • कुल क्षमता: ७५३.६ MW

यस तथ्यांकले चीनतर्फबाट आएको बाढीको प्रभाव केवल सञ्चालनमा रहेका आयोजनाको विद्युत् उत्पादनमा मात्र नभई निर्माणाधीन करिब ३९५ MW क्षमताका आयोजनाको पूर्वाधारमा समेत जोखिम सिर्जना गरेको देखाउँछ।