रसुवा र नुवाकोटका जलविद्युत आयोजनामा बाढीको गम्भीर प्रभाव


रसुवा। चीनतर्फबाट आएको भीषण बाढीका कारण रासुवा र नुवाकोट जिल्लाका जलविद्युत आयोजनाहरूमा ठूलो असर परेको छ। यी दुई जिल्लामा हाल ९ वटा सञ्चालनमा रहेका आयोजनाबाट कुल ३५९ मेगावाट विद्युत् उत्पादन भइरहेको छ भने निर्माणाधीन ५ आयोजनाको कुल क्षमता ३९४ मेगावाट रहेको छ।

विशेषगरी नदीको बहावमा आएको असामान्य वृद्धि, बाढी र पहिरोका कारण जलविद्युत आयोजनाका हेडवर्क्स, बाँध, सुरुङ, पहुँचमार्ग, प्रसारण संरचना तथा अन्य पूर्वाधारमा क्षति पुग्ने जोखिम बढेको छ।

नुवाकोटतर्फ पनि अवस्था संवेदनशील छ। सञ्चालनमा रहेका तथा निर्माणाधीन आयोजनाहरूको संरचना र प्रसारण लाइनमा बाढी तथा पहिरोको प्रभाव पर्न सक्ने भएकाले आयोजनाहरूको क्षतिको विस्तृत प्राविधिक मूल्यांकन आवश्यक देखिएको छ।

समग्रमा, रासुवा र नुवाकोटमा रहेका ७५३ मेगावाट क्षमताका सञ्चालनमा रहेका तथा निर्माणाधीन जलविद्युत आयोजनाहरू बाढीजन्य जोखिमको प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष प्रभावमा परेका छन्। यसले नेपालको जलविद्युत उत्पादन, प्रसारण प्रणाली र आगामी आयोजना निर्माणको सुरक्षामाथि समेत प्रश्न उठाएको छ।

  • रसुवा: ८ आयोजना — ५ सञ्चालनमा, ३ निर्माणाधीन
  • नुवाकोट: ६ आयोजना — ४ सञ्चालनमा, २ निर्माणाधीन
  • कुल: १४ आयोजना
  • सञ्चालनमा: ९ आयोजना — ३५९ MW
  • निर्माणाधीन: ५ आयोजना — ३९४.६ MW
  • कुल क्षमता: ७५३.६ MW

यस तथ्यांकले चीनतर्फबाट आएको बाढीको प्रभाव केवल सञ्चालनमा रहेका आयोजनाको विद्युत् उत्पादनमा मात्र नभई निर्माणाधीन करिब ३९५ MW क्षमताका आयोजनाको पूर्वाधारमा समेत जोखिम सिर्जना गरेको देखाउँछ।

रसुवा जिल्लाका प्रमुख जलविद्युत आयोजना

१ अपर त्रिशूली–१ २१६ MW निर्माणाधीन
२ रसुवागढी जलविद्युत आयोजना १११ MW सञ्चालनमा
३ रसुवा–भोटेकोशी १२० MW निर्माणाधीन
४ अपर मैलुङ–ए ६.४२ MW निर्माणाधीन
५ सान्जेन खोला ७८ MW सञ्चालनमा
६ मैलुङ खोला ५ MW सञ्चालनमा
७ लाङटाङ खोला २० MW सञ्चालनमा
८ चिलिमे २२ MW सञ्चालनमा
जम्मा सञ्चालनमा ५ आयोजना २३६ MW —
जम्मा निर्माणाधीन ३ आयोजना ३४२ MW —

नुवाकोट जिल्लाका प्रमुख जलविद्युत आयोजना

क्र.सं. आयोजना क्षमता अवस्था
१ त्रिशूली जलविद्युत आयोजना २४ MW सञ्चालनमा
२ देवीघाट जलविद्युत आयोजना १४.१ MW सञ्चालनमा
३ अपर त्रिशूली–३ ए ६० MW सञ्चालनमा
४ अपर त्रिशूली–३ बी ३७ MW निर्माणाधीन
५ मिडिल त्रिशूली गंगा १५.६ MW निर्माणाधीन
६ सोलार २५ MW सञ्चालनमा
जम्मा सञ्चालनमा ४ आयोजना १२३ MW —
जम्मा निर्माणाधीन २ आयोजना ५२.६ MW —

दुवै जिल्लाको समग्र अवस्था

  • रासुवा: ८ आयोजना — ५ सञ्चालनमा, ३ निर्माणाधीन
  • नुवाकोट: ६ आयोजना — ४ सञ्चालनमा, २ निर्माणाधीन
  • कुल: १४ आयोजना
  • सञ्चालनमा: ९ आयोजना — ३५९ MW
  • निर्माणाधीन: ५ आयोजना — ३९४.६ MW
  • कुल क्षमता: ७५३.६ MW

यस तथ्यांकले चीनतर्फबाट आएको बाढीको प्रभाव केवल सञ्चालनमा रहेका आयोजनाको विद्युत् उत्पादनमा मात्र नभई निर्माणाधीन करिब ३९५ MW क्षमताका आयोजनाको पूर्वाधारमा समेत जोखिम सिर्जना गरेको देखाउँछ।