काठमाडौं। नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) का प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) चुडामढि चापागाईंले पदबाट राजीनामा दिएपछि नेपालको पुँजी बजार फेरि नेतृत्व र सुधारको बहसको केन्द्रमा पुगेको छ। उनले सोमबार अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेसमक्ष बुझाएको राजीनामा सोही दिन स्वीकृत भएको हो। राजीनामामा उनले व्यक्तिगत कारण उल्लेख गरेका छन्।
यद्यपि राजीनामाको औपचारिक कारण व्यक्तिगत भनिए पनि यसको समय र परिस्थितिले पुँजी बजारमा विभिन्न प्रश्न जन्माएको छ। नयाँ सरकार गठनसँगै सार्वजनिक संस्थाहरूमा नेतृत्व परिवर्तनको क्रम चलिरहेका बेला नेप्सेको नेतृत्व परिवर्तनलाई पनि त्यही सन्दर्भमा हेरिएको छ।
नेप्से नेपालको पुँजी बजारको मुख्य संस्था हो। तर पछिल्ला वर्षहरूमा पूर्ण स्वचालित बजार प्रणाली, नयाँ वित्तीय उपकरण, बजारको विविधीकरण, रणनीतिक साझेदार भित्र्याउने योजना, ब्रोकर सुधार र संस्थागत आधुनिकीकरणजस्ता विषय अपेक्षाअनुसार अघि बढ्न सकेका छैनन्। यसले नेप्सेको नेतृत्वमाथि बारम्बार प्रश्न उठ्ने गरेको थियो।
अर्कोतर्फ, बजारमा लाखौं लगानीकर्ता थपिए पनि नेप्सेको संरचना र सेवा विस्तार त्यही अनुपातमा हुन नसकेको आलोचना हुँदै आएको छ। बजार अझै सीमित वित्तीय उपकरणमा निर्भर छ भने डेरिभेटिभ, सर्ट सेलिङ, मार्केट मेकरलगायत आधुनिक पुँजी बजारका अभ्यास कार्यान्वयन हुन सकेका छैनन्।
विश्लेषकहरूका अनुसार अहिलेको मुख्य प्रश्न सीईओको बन्छन् भन्ने होइन, नयाँ नेतृत्वले पुँजी बजार सुधारको स्पष्ट रोडम्याप ल्याउन सक्छ कि सक्दैन भन्ने हो।
यदि नेतृत्व परिवर्तन केवल व्यक्ति फेरिने प्रक्रियामा सीमित भयो भने बजारले कुनै नयाँ उपलब्धि हासिल गर्ने सम्भावना कम रहने उनीहरूको भनाइ छ। तर नयाँ नेतृत्वले संस्थागत सुधार, प्रविधि आधुनिकीकरण, लगानीकर्ता संरक्षण र नयाँ लगानी उपकरण विकासलाई प्राथमिकता दियो भने यसले नेपालको पुँजी बजारलाई नयाँ गति दिन सक्छ।
नेप्सेको नेतृत्व परिवर्तन यस्तो समयमा भएको छ, जब सरकारले निजी लगानी विस्तार, पूँजी बजारको गहिराइ बढाउने र वैकल्पिक वित्तीय स्रोत परिचालनलाई प्राथमिकतामा राखेको छ।
त्यसैले आगामी सीईओको नियुक्ति केवल प्रशासनिक निर्णय मात्र नभई नेपालको पुँजी बजार सुधारप्रतिको सरकारको प्रतिबद्धताको परीक्षण समेत हुने देखिन्छ।