झापा। कृषि, वन तथा पर्यावरण मन्त्री Gita Chaudhary ले झापाको मेचीनगर नगरपालिका–१ र ४ मा पर्ने बाहुनडाँगी क्षेत्रको स्थलगत निरीक्षण गर्दै मानव–हात्ती द्वन्द्वको समस्या समाधानलाई सरकारले प्राथमिकतामा राख्ने बताउनुभएको छ।

पछिल्लो समय जंगली हात्तीको प्रवेशका कारण स्थानीय बासिन्दा तथा किसानहरू प्रभावित भइरहेका गुनासो बढेपछि मन्त्री चौधरी प्रभावित क्षेत्रमै पुगेर अवस्था बुझ्नुभएको हो। निरीक्षणका क्रममा उहाँले स्थानीय किसान, जनप्रतिनिधि, सुरक्षाकर्मी तथा वन क्षेत्रसँग सम्बन्धित अधिकारीहरूसँग छलफल गर्नुभएको थियो।

स्थानीयवासीका अनुसार भारतीय सीमावर्ती जंगल क्षेत्रबाट नेपाल प्रवेश गर्ने जंगली हात्तीका समूहले दैनिकजसो गाउँबस्ती आसपास पुगेर मकै, सुपारी, धान तथा अन्य बालीमा क्षति पुर्‍याइरहेका छन्। बाली नष्ट हुनुका साथै रातको समयमा हात्ती बस्ती नजिक आइपुग्दा स्थानीय त्रासमा बस्न बाध्य भएका छन्।

किसानहरूले वर्षभरि गरेको मेहनत केही घण्टामै हात्तीले नष्ट गरिदिने गरेको गुनासो गर्दै समस्या समाधानका लागि प्रभावकारी सरकारी पहलको माग गरेका छन्। उनीहरूले विद्युतीय तारबारको मर्मत, थप सुरक्षा संरचना निर्माण, नियमित निगरानी तथा क्षतिपूर्ति प्रक्रियालाई सहज बनाउन आग्रह गरेका छन्।

स्थानीयको गुनासो सुनेपछि मन्त्री चौधरीले मानव–हात्ती द्वन्द्व केवल स्थानीय समस्या नभई राष्ट्रिय चुनौतीका रूपमा देखापरेको बताउनुभयो। उहाँले प्रभावित क्षेत्रका नागरिकको सुरक्षा, कृषि उत्पादनको संरक्षण तथा वन्यजन्तु व्यवस्थापनलाई सन्तुलित ढंगले अघि बढाउनुपर्ने आवश्यकता औँल्याउनुभयो।

मन्त्री चौधरीले हात्ती नियन्त्रण तथा स्थानीय सुरक्षाका लागि सम्बन्धित निकायबीच समन्वय बढाइने जानकारी दिँदै केन्द्र सरकार, प्रदेश सरकार, स्थानीय तह, वन कार्यालय तथा सुरक्षा निकायबीच सहकार्य गरेर दीर्घकालीन समाधान खोजिने बताउनुभयो।

“मानव–हात्ती द्वन्द्वको समस्या वर्षौंदेखि दोहोरिँदै आएको छ। यसको स्थायी समाधानका लागि सबै तहका सरकार र सरोकारवाला निकायबीच साझा योजना र प्रभावकारी कार्यान्वयन आवश्यक छ,” उहाँले भन्नुभयो।

निरीक्षणका क्रममा मन्त्री चौधरीले पीडित किसानलाई राहत तथा क्षतिपूर्ति उपलब्ध गराउने प्रक्रियालाई थप प्रभावकारी बनाउने प्रतिबद्धता पनि व्यक्त गर्नुभयो। वन्यजन्तुबाट हुने क्षतिको मूल्यांकन र राहत वितरणमा देखिएका समस्या समाधानका लागि मन्त्रालयले आवश्यक पहल गर्ने उहाँको भनाइ थियो।

बाहुनडाँगी क्षेत्र मानव–हात्ती द्वन्द्वका दृष्टिले देशकै संवेदनशील क्षेत्रमध्ये एक मानिन्छ। भारतको पश्चिम बंगालस्थित जंगल क्षेत्रसँग जोडिएको यस क्षेत्रमा वर्षेनि जंगली हात्तीको आवागमन हुने गरेको छ। यसले स्थानीय बासिन्दाको जनजीवन, कृषि उत्पादन तथा सुरक्षामा प्रत्यक्ष असर पार्दै आएको छ।

सरकारले मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्व न्यूनीकरणका लागि विभिन्न कार्यक्रम सञ्चालन गरिरहेको भए पनि प्रभावित क्षेत्रका बासिन्दाले अझ प्रभावकारी र दीर्घकालीन समाधानको अपेक्षा गरिरहेका छन्। मन्त्री चौधरीको पछिल्लो स्थलगत भ्रमणले समस्याप्रति सरकारको ध्यानाकर्षण भएको संकेत दिएको स्थानीयको विश्वास छ।