काठमाडौँ। नेपाल राष्ट्र बैंकले सम्पत्ति शुद्धीकरण तथा आतङ्कवादी क्रियाकलापमा वित्तीय लगानी (AML/CFT) सम्बन्धी नीतिगत व्यवस्थाको प्रभावकारी कार्यान्वयनका विषयमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) र सम्पत्ति शुद्धीकरण निवारण समितिका संयोजकहरूसँग अन्तरक्रिया कार्यक्रम आयोजना गरेको छ।
काठमाडौंमा बिहीबार आयोजित कार्यक्रममा नेपाल राष्ट्र बैंकका उच्च अधिकारी, वाणिज्य बैंक, विकास बैंक तथा वित्त कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत तथा AML/CFT अनुपालनसम्बन्धी जिम्मेवारी सम्हाल्ने अधिकारीहरूको सहभागिता रहेको थियो। कार्यक्रममा वित्तीय प्रणालीलाई स्वच्छ, पारदर्शी र अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डअनुरूप बनाउन आवश्यक नीतिगत तथा संस्थागत उपायबारे विस्तृत छलफल गरिएको थियो।
राष्ट्र बैंकले सम्पत्ति शुद्धीकरण निवारणसम्बन्धी कानुन, नियामकीय व्यवस्था तथा अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबद्धताअनुसार बैंक तथा वित्तीय संस्थाले निर्वाह गर्नुपर्ने भूमिकाबारे सहभागीहरूलाई जानकारी गराएको थियो। कार्यक्रममा विशेषगरी ग्राहक पहिचान (KYC), जोखिममा आधारित निगरानी, शंकास्पद कारोबारको पहिचान तथा प्रतिवेदन, लाभग्राही स्वामित्व (Beneficial Ownership) को पहिचान तथा आन्तरिक नियन्त्रण प्रणालीको प्रभावकारिताका विषयमा जोड दिइएको थियो।
कार्यक्रममा बोल्दै राष्ट्र बैंकका अधिकारीहरूले वित्तीय प्रणालीको दुरुपयोग रोक्न बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको भूमिका अत्यन्त महत्वपूर्ण रहेको बताए। उनीहरूले सम्पत्ति शुद्धीकरण तथा आतङ्कवादी गतिविधिमा वित्तीय स्रोत परिचालन रोक्न प्रभावकारी निगरानी र अनुपालन प्रणालीलाई थप मजबुत बनाउनुपर्ने आवश्यकता औँल्याए।
छलफलका क्रममा सहभागी बैंक तथा वित्तीय संस्थाका प्रमुख कार्यकारी अधिकृतहरूले AML/CFT सम्बन्धी व्यवस्थाको कार्यान्वयनमा देखिएका व्यावहारिक चुनौती, प्रविधिगत आवश्यकता तथा मानव संसाधन क्षमता अभिवृद्धिसम्बन्धी विषय उठाएका थिए। उनीहरूले नियामक निकाय र बैंकिङ क्षेत्रबीच नियमित संवाद र सहकार्य आवश्यक रहेको धारणा व्यक्त गरे।
नेपाल राष्ट्र बैंकले पछिल्ला वर्षहरूमा सम्पत्ति शुद्धीकरण नियन्त्रणसम्बन्धी कानुनी तथा संस्थागत संरचना सुदृढ बनाउन विभिन्न पहल गर्दै आएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय प्रणालीसँग नेपालको विश्वसनीयता कायम राख्न तथा वित्तीय अपराध नियन्त्रण गर्न AML/CFT मापदण्डको प्रभावकारी कार्यान्वयन अपरिहार्य रहेको राष्ट्र बैंकको निष्कर्ष छ।
कार्यक्रममा वित्तीय संस्थाहरूले आन्तरिक नियन्त्रण प्रणालीलाई थप प्रभावकारी बनाउने, जोखिमयुक्त कारोबारको निगरानी बढाउने तथा नियामकीय प्रतिवेदन प्रणालीलाई सुदृढ गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका थिए।
विशेषज्ञहरूका अनुसार डिजिटल बैंकिङ, अन्तरदेशीय वित्तीय कारोबार र प्रविधिमा आधारित वित्तीय सेवाको विस्तारसँगै सम्पत्ति शुद्धीकरणका जोखिमहरू पनि जटिल बन्दै गएका छन्। यस्तो अवस्थामा बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यासअनुसार अनुपालन प्रणालीलाई निरन्तर अद्यावधिक गर्दै लैजानुपर्ने आवश्यकता रहेको छ।
राष्ट्र बैंकले आयोजना गरेको यो अन्तरक्रिया कार्यक्रमलाई नेपालको वित्तीय प्रणालीलाई थप पारदर्शी, सुरक्षित र विश्वसनीय बनाउने दिशामा महत्वपूर्ण पहलका रूपमा हेरिएको छ। कार्यक्रममा उठेका सुझाव तथा अनुभवले आगामी दिनमा AML/CFT सम्बन्धी नीतिगत व्यवस्था र कार्यान्वयन प्रक्रियालाई थप प्रभावकारी बनाउन सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
