काठमाडौं। नेपाल सरकार र संयुक्त राष्ट्रसंघीय खाद्य तथा कृषि संगठन (एफएओ) बीच कृषि क्षेत्रको दिगो विकास, खाद्य सुरक्षा तथा जलवायु परिवर्तनअनुकूल कृषि प्रणाली निर्माणमा सहकार्य थप विस्तार गर्ने सहमति भएको छ।

कृषि, वन तथा वातावरण मन्त्री गीता चौधरी र एफएओको South-South and Triangular Cooperation Division (PST) की निर्देशक तथा Office of the Director-General की Deputy Director of Cabinet हुआ याङ बीच सोमबार मन्त्रालयमा भएको शिष्टाचार भेटवार्तामा नेपालको कृषि क्षेत्रका प्राथमिकता, अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य तथा भविष्यका साझेदारीका सम्भावनाबारे विस्तृत छलफल भएको हो।

भेटमा नेपालले कृषि उत्पादन वृद्धि मात्र नभई खाद्य प्रणालीलाई दिगो, समावेशी र जलवायु–उत्थानशील बनाउने दिशामा अघि बढिरहेको भन्दै त्यसका लागि एफएओसँगको सहकार्य अझ प्रभावकारी बनाउनुपर्नेमा जोड दिइएको मन्त्रालयले जनाएको छ।

खाद्य सुरक्षादेखि कृषि रूपान्तरणसम्म छलफल

भेटका क्रममा नेपालमा खाद्य सुरक्षा सुदृढीकरण, कृषि क्षेत्रको आधुनिकीकरण, दिगो कृषि–खाद्य प्रणाली (Agrifood System) को विकास तथा किसानमैत्री प्रविधिको विस्तारलाई प्राथमिकतामा राखेर सहकार्य गर्ने विषयमा दुवै पक्षबीच सहमति भएको छ।

त्यसैगरी दक्षिण–दक्षिण तथा त्रिपक्षीय सहयोग (South-South and Triangular Cooperation) लाई अझ प्रभावकारी बनाउँदै नेपालले अन्य विकासशील मुलुकका सफल अभ्यासबाट लाभ लिन सक्ने विषयमा समेत छलफल भएको थियो।

जलवायु परिवर्तन र पशुरोग नियन्त्रणमा जोड

भेटवार्तामा जलवायु परिवर्तनका कारण कृषि क्षेत्रमा देखिँदै गएको जोखिम न्यूनीकरणका लागि जलवायु–अनुकूल कृषि प्रविधि विस्तार, विपद् प्रतिरोधी कृषि प्रणाली विकास तथा सीमापार फैलिने पशुरोग नियन्त्रणमा क्षेत्रीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य आवश्यक रहेको विषयमा विशेष जोड दिइएको थियो।

नेपालको पशुपालन क्षेत्रमा देखा पर्ने सीमापार रोग नियन्त्रणका लागि प्राविधिक सहयोग, निगरानी प्रणाली सुदृढीकरण तथा प्रयोगशालाको क्षमता विस्तारमा एफएओले सहयोग निरन्तरता दिने विषयमा पनि छलफल भएको जनाइएको छ।

कृषि प्रयोगशाला र निर्यात प्रवर्द्धनमा सहकार्य

दुवै पक्षले नेपालको कृषि प्रयोगशालालाई अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डअनुसार सुदृढ बनाउन, खाद्य गुणस्तर परीक्षण प्रणाली सुधार गर्न तथा उच्च मूल्यका कृषि उपजको अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पहुँच विस्तार गर्न सहकार्य बढाउने विषयमा पनि छलफल गरेका छन्।

विशेषगरी नेपाली कफी, चिया, अलैंची, मह, अदुवा, जडीबुटी तथा अन्य विशेष कृषि उत्पादनको निर्यात प्रवर्द्धन र भौगोलिक सङ्केत (Geographical Indication–GI) दर्ता तथा प्रवर्द्धनमा एफएओको प्राविधिक सहयोगलाई अझ प्रभावकारी बनाउने विषयमा सकारात्मक संवाद भएको बताइएको छ।

साझेदारी विस्तार गर्ने प्रतिबद्धता

भेटका क्रममा मन्त्री चौधरीले नेपालको कृषि क्षेत्रलाई उत्पादनमुखी, प्रतिस्पर्धी र जलवायु–उत्थानशील बनाउन अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारहरूको भूमिका महत्वपूर्ण रहेको उल्लेख गर्दै एफएओसँगको दीर्घकालीन सहकार्यप्रति धन्यवाद व्यक्त गरिन्।

उनले कृषि रूपान्तरण, खाद्य सुरक्षा, किसानको आय वृद्धि तथा दिगो विकास लक्ष्य (SDGs) हासिल गर्न एफएओसँगको साझेदारी आगामी दिनमा अझ सुदृढ हुने विश्वास व्यक्त गरिन्।

एफएओकी निर्देशक हुआ याङले नेपालले कृषि विकास, खाद्य सुरक्षा र ग्रामीण समृद्धिका क्षेत्रमा अघि सारेका प्राथमिकतालाई संगठनले निरन्तर सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता जनाइन्। उनले दक्षिण–दक्षिण तथा त्रिपक्षीय सहकार्यमार्फत नेपालमा अन्तर्राष्ट्रिय अनुभव, प्रविधि र ज्ञान हस्तान्तरणलाई अझ विस्तार गरिने बताइन्।

दिगो कृषि प्रणाली निर्माणमा साझा प्रतिबद्धता

भेटवार्ताको निष्कर्षमा नेपाल सरकार र एफएओले दिगो, उत्थानशील तथा समावेशी कृषि प्रणाली निर्माण, खाद्य सुरक्षा सुदृढीकरण, जलवायु परिवर्तनसँग अनुकूलन, कृषि प्रविधि हस्तान्तरण तथा ग्रामीण विकासका क्षेत्रमा रणनीतिक साझेदारीलाई अझ विस्तार गर्ने साझा प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्।

सरकारको अपेक्षा अनुसार यस सहकार्यले कृषि क्षेत्रको उत्पादकत्व वृद्धि, किसानको आम्दानी सुधार, सुरक्षित खाद्य प्रणालीको विकास तथा नेपाली कृषि उत्पादनलाई अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रतिस्पर्धी बनाउन महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउने विश्वास गरिएको छ।