“एफएओको ACT परियोजनाअन्तर्गत ४० भन्दा बढी सरोकारवाला एकै थलोमा, नीतिगत खाडल सच्याउँदै NAP-AMR अनुरूप सिफारिस तयार गर्ने सहमति”

काठमाडौं । नेपालमा खाद्यजन्य एन्टिमाइक्रोबियल प्रतिरोध (AMR) नियन्त्रण, खाद्य सुरक्षा सुदृढीकरण तथा ‘वन हेल्थ’ अवधारणाअन्तर्गत अन्तरनिकाय समन्वयलाई थप प्रभावकारी बनाउने उद्देश्यले महत्वपूर्ण सरोकारवाला बैठक सम्पन्न भएको छ। Food and Agriculture Organization (FAO) को ACT परियोजना अन्तर्गत Department of Food Technology and Quality Control (DFTQC) ले Department of Livestock Services सँगको नजिकको सहकार्यमा आयोजना गरेको उक्त बैठकमा कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालय (MoALD), स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय (MoHP) तथा तिनका मातहतका निकायका ४० भन्दा बढी प्रमुख ‘वन हेल्थ’ सरोकारवाला सहभागी भएका थिए।

बैठकले नेपालमा AMR विरुद्धको बहु-क्षेत्रीय प्रयासलाई एकै ठाउँमा ल्याउँदै, हालसम्म भएका प्रगति, विद्यमान चुनौती र आगामी नीतिगत सुधारका दिशाबारे गहन छलफल गरेको छ। खाद्यजन्य रोग, औषधिको दुरुपयोग, पशुजन्य उत्पादनमा एन्टिबायोटिकको अनियन्त्रित प्रयोग, र त्यसको असर मानव स्वास्थ्यसम्म पुग्ने अवस्थालाई मध्यनजर गर्दै यस्तो समन्वयात्मक पहललाई निकै अर्थपूर्ण रूपमा हेरिएको छ।

खाद्यजन्य AMR र कोडेक्सबारे सचेतना विस्तारमा प्रगति

बैठकमा FAO ACT परियोजनाअन्तर्गत हालसम्म भएका कामको समीक्षा गर्दै खाद्यजन्य AMR र Codex मापदण्डबारे चेतना अभिवृद्धि गर्न गरिएका गतिविधिहरूको चर्चा गरिएको थियो। परियोजनाले कृषिउपज, पशुजन्य उत्पादन र खाद्य प्रणालीभित्र AMR को जोखिमलाई आम सरोकारको विषय बनाउने गरी सरकार, प्राविधिक निकाय र सम्बन्धित क्षेत्रबीच सहकार्य बढाएको जनाइएको छ।

सहभागीहरूले AMR लाई केवल स्वास्थ्य क्षेत्रको मात्र विषय नभई कृषि, पशुपन्छी, खाद्य उत्पादन, वातावरण र सार्वजनिक स्वास्थ्य सबैसँग प्रत्यक्ष सम्बन्धित विषयका रूपमा बुझ्नुपर्नेमा जोड दिएका थिए। यही कारण ‘वन हेल्थ’ दृष्टिकोण लाई व्यवहारमा उतार्ने गरी साझा कार्यढाँचा, सूचनाको आदानप्रदान र संयुक्त अनुगमन प्रणाली आवश्यक रहेको निष्कर्ष बैठकले निकालेको छ।

निगरानी प्रणाली र सरकारी क्षमता अभिवृद्धिमा जोड

बैठकको अर्को प्रमुख उपलब्धि भनेको AMR निगरानी प्रणाली सुदृढीकरण तथा कृषि-खाद्य उत्पादनमा AMR जोखिम मूल्यांकन गर्न सरकारी क्षमताको विकास सम्बन्धी कार्यहरूको समीक्षा हुनु हो। परियोजनाले AMR को परीक्षण, तथ्यांक व्यवस्थापन, जोखिम पहिचान, प्रयोगशाला सुदृढीकरण तथा प्राविधिक दक्षता अभिवृद्धिमा सहयोग गर्दै आएको जानकारी दिइएको थियो।

विशेषगरी खाद्य शृंखलाभित्र AMR को उपस्थितिबारे प्रमाण-आधारित निर्णय लिन सक्ने सरकारी क्षमता विस्तार गर्नुपर्नेमा सहभागीहरूको एकमत देखिएको थियो। कृषि तथा पशुपन्छी क्षेत्रबाट उपभोक्तासम्म पुग्ने उत्पादन सुरक्षित राख्न वैज्ञानिक मूल्यांकन, प्रयोगशाला परीक्षण, नियामक मापदण्ड र समन्वित निगरानी अनिवार्य रहेको धारणा व्यक्त गरिएको थियो।

नेपालको AMR नियामक संरचनामा नीतिगत खाडल पहिचान

बैठकमा FAO को ACT Tool मार्फत पहिचान गरिएका नेपालका AMR नियामक संरचनाभित्रका मुख्य खाडलहरू माथि पनि गहन छलफल गरिएको थियो। विद्यमान कानुनी तथा नीतिगत व्यवस्थामा अझै स्पष्टता, समन्वय र कार्यान्वयन क्षमता अभाव रहेको विषय उठाइएको थियो।

सहभागीहरूले AMR नियन्त्रणसँग सम्बन्धित कानुन, मापदण्ड, निगरानी संयन्त्र, जिम्मेवारीको स्पष्ट बाँडफाँट तथा अन्तरनिकाय समन्वयलाई थप संस्थागत बनाउनुपर्ने आवश्यकता औंल्याए। यसले न केवल AMR नियन्त्रणमा मद्दत पुर्‍याउने, बल्कि खाद्य सुरक्षा, उपभोक्ता संरक्षण र सार्वजनिक स्वास्थ्य प्रणालीलाई समेत दीर्घकालीन रूपमा मजबुत बनाउने विश्वास व्यक्त गरिएको थियो।

NAP-AMR अनुरूप सिफारिस तयार गर्ने साझा प्रतिबद्धता

बैठकको अध्यक्षता डा. माटिना जोशी वैद्य, महानिर्देशक, DFTQC ले गर्नुभएको थियो। कार्यक्रममा डा. दीपक कुमार खराल र डा. राजेन्द्र मिश्र सहित मन्त्रालयका उच्च अधिकारीहरूको उपस्थिति रहेको थियो। सहभागीहरूले नेपालले अपनाएको National Action Plan on AMR (NAP-AMR) अनुरूप पहिचान गरिएका नीतिगत कमजोरीहरू पुनरावलोकन गर्दै व्यवहारिक सिफारिस तयार गर्ने साझा प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्।

बैठकले AMR नियन्त्रणका लागि केवल नीति निर्माण पर्याप्त नहुने, त्यसलाई कार्यान्वयनयोग्य, समन्वित र मापनयोग्य बनाउनु आवश्यक रहेको निष्कर्ष निकालेको छ। विशेषगरी कृषि, पशु स्वास्थ्य, खाद्य सुरक्षा र मानव स्वास्थ्य क्षेत्रबीच साझा उत्तरदायित्व र संयुक्त हस्तक्षेपबिनाको AMR नियन्त्रण दीर्घकालीन रूपमा प्रभावकारी नहुने धारणा सहभागीहरूले राखेका थिए।

नेपाल सरकारसँग FAO को सहकार्य निरन्तर रहने

कार्यक्रममा FAO का सहायक प्रतिनिधि (कार्यक्रम) अरुण जीसी ले नेपाल सरकारसँगको सहकार्यलाई अझ सशक्त बनाउँदै AMR नियन्त्रण र खाद्य सुरक्षा प्रवर्द्धन मा FAO को साथ निरन्तर रहने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्नुभयो। उहाँले खाद्य प्रणालीभित्र AMR को जोखिम घटाउन नीति, क्षमता, प्रविधि र बहु-क्षेत्रीय समन्वय चारै पक्षलाई समान प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने धारणा राख्नुभयो।

उहाँले नेपालमा AMR जस्तो जटिल चुनौतीसँग जुध्न विज्ञान-आधारित नीति, सक्षम संस्था, अन्तरक्षेत्रीय सहकार्य र निरन्तर जनचेतना अत्यावश्यक रहेको उल्लेख गर्नुभयो। FAO ले आगामी दिनमा पनि प्राविधिक सहयोग, नीति परामर्श र क्षमता विकासका माध्यमबाट नेपाललाई सहयोग जारी राख्ने स्पष्ट पारेको छ।

नेपालमा बढ्दो एन्टिमाइक्रोबियल प्रतिरोध (AMR) को जोखिमलाई खाद्य सुरक्षा र सार्वजनिक स्वास्थ्यसँग जोडेर हेर्न थालिएको छ। यही सन्दर्भमा FAO को ACT परियोजनाअन्तर्गत DFTQC र पशु सेवा विभागको सहकार्यमा सम्पन्न ‘वन हेल्थ’ सरोकारवाला बैठकले नीतिगत खाडल सच्याउने, निगरानी बलियो बनाउने र NAP-AMR अनुरूप साझा सिफारिस तयार गर्ने दिशामा महत्वपूर्ण सहमति जुटाएको छ।

मुख्य बुँदा

• ४० भन्दा बढी ‘वन हेल्थ’ सरोकारवाला सहभागी।
• खाद्यजन्य AMR र Codex सचेतनामा प्रगति समीक्षा।
• AMR निगरानी र सरकारी क्षमता विकासमा जोड।
• FAO ACT Tool मार्फत नीतिगत खाडल पहिचान।
• NAP-AMR अनुरूप सिफारिस तयार गर्ने सहमति।