काठमाडौँ, हिन्दू धर्मावलम्बीका लागि विशेष धार्मिक महत्त्व बोकेको चैत्र नवरात्र आजदेखि विधिवत् सुरु भएको छ। चैत्र शुक्ल प्रतिपदाको पावन अवसरमा देशभर नवदुर्गा देवीको पूजाआराधना आरम्भ भएसँगै शक्तिपीठ र देवी मन्दिरहरूमा भक्तजनको चहलपहल बढेको छ।

राजधानीस्थित हनुमानढोका दरबार मा परम्पराअनुसार घटस्थापना गरी नवरात्र आरम्भ गरिएको छ। यहाँ वैदिक विधिपूर्वक कलश स्थापना गर्दै नवदुर्गाको पूजा सुरु गरिएको हो, जसले सम्पूर्ण नवरात्र अवधिभर धार्मिक गतिविधिलाई केन्द्रित गर्ने गर्दछ।

शुभ साइतमा घटस्थापना

नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिका कार्यकारी निर्देशक लक्ष्मण पन्थीका अनुसार आज बिहान ७ः५१ बजे घटस्थापनाको उत्तम साइत रहेको थियो। उक्त साइतमा उत्तरतर्फ फर्केर घटस्थापना गर्नुपर्ने शास्त्रीय नियम रहेको पनि उहाँले जानकारी दिनुभयो। यसलाई विशेष शुभ मानिने भएकाले सोही समयलाई लक्षित गरी देशभर पूजा सम्पन्न गरिएको छ।

शक्तिपीठमा भक्तजनको घुइँचो

चैत्र नवरात्रको अवसरमा गुह्येश्वरी मन्दिर, दक्षिणकाली मन्दिर लगायत देशभरका शक्तिपीठमा बिहानैदेखि भक्तजनको लाम देखिएको छ। श्रद्धालुहरू उपवास, पूजाआराधना तथा देवीस्तुति गर्दै नौ दिनसम्म भक्ति भावमा लीन हुने परम्परा छ।

वर्षमा चार नवरात्र: सांस्कृतिक महत्व

शास्त्रीय मान्यताअनुसार वर्षमा चार पटक नवरात्र पर्ने गर्दछ, आषाढ, आश्विन, पौष र माघ शुक्ल पक्षमा। यीमध्ये आश्विन शुक्ल पक्षको नवरात्र (बडा दशैं) सबैभन्दा व्यापक रूपमा मनाइने भए पनि चैत्र नवरात्र पनि शक्तिपूजाको महत्वपूर्ण अवसरका रूपमा लिइन्छ।

आषाढ र पौष महिनामा पर्ने नवरात्रलाई “लुप्त नवरात्र” भनिने गरिन्छ, जसमा सार्वजनिक रूपमा भन्दा पनि विशेष साधना र गोप्य पूजा विधि प्रचलित रहेको मान्यता छ।

आध्यात्मिक साधना र शक्ति उपासना

चैत्र नवरात्रलाई आत्मशुद्धि, संयम र साधनाको पर्वका रूपमा पनि व्याख्या गरिन्छ। यस अवधिमा नवदुर्गाका नौ रूपहरूको पूजा गरिन्छ, जसले शक्ति, साहस, ज्ञान र समृद्धिको प्रतीक मानिन्छन्।

धार्मिक आस्थाका साथ मनाइने यस पर्वले सामाजिक सद्भाव, सांस्कृतिक निरन्तरता र आध्यात्मिक उन्नतिलाई समेत प्रवर्द्धन गर्ने विश्वास गरिएको छ। नौ दिनसम्म चल्ने यस नवरात्रपछि रामनवमी पर्वका साथ समापन हुने परम्परा रहेको छ।