“पुस मसान्तसम्म सञ्चालन भएका २५ वटा लघुवित्त मध्ये १८ वटा साधारण सभाले मर्जर/एक्विजिसन एजेन्डा पारित गरेका छन्।”
साधारण सभाका शेयरधनीहरुले आफ्ना संस्थाहरुले अरु सँग गाभिने (merge) वा प्राप्त गर्ने (acquisition) प्रस्तावको अनुमति दिएका छन्।यसले स्पष्ट देखाउँछ कि धेरै लघुवित्तहरु अब एक्लै अघि बढ्न नसक्ने वित्तीय र बजार चुनौतीको सामना गरिरहेका छन्, र संस्थागत आकार बढाउने रणनीति तर्फ झुक्दैछन्।

कुन कुन लघुवित्तहरु मर्जर/सम्झौतामा छन्?

धेरै लघुवित्तहरु मर्जर समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर या प्रक्रियामा छन् ती मध्ये केही:

• समाज लघुवित्त & ग्रामीण विकास लघुवित्त — मर्जर प्रक्रियाका लागि राष्ट्र बैंकले सैद्धान्तिक स्वीकृति दिएको।

• जाल्पा सामुदायिक & किसान लघुवित्त — अन्तिम मर्जर सम्झौतापत्रमा हस्ताक्षर।

• नयाँ सारथी & विजय लघुवित्त — मर्जर सम्झौता भएको।

धेरै अन्य जो पूर्वधारणापत्र/सम्झौतामा छन् (जस्तै: स्वरोजगार & समता, नेरुडे & मिर्मिरे आदि)। अन्तिम स्वाप प्रतिशत र शर्तहरु तय हुन बाँकी छ। यी प्रक्रियाहरुले यस्तो संकेत दिन्छ कि बजार आकांक्षा भन्दा बढी प्रतिस्पर्धा र साना इकाइका लागि दिगो व्यवसाय मोडल कठिन छ, जसले मर्जरलाई ‘रणनीतिक विकल्प’ बनाएको छ।

नियामक निकाय नेपाली राष्ट्र बैंकको भूमिका प्रमुख रहन्छ। NRB ले कुनै सिधा दबाब दिएको छैन भनी समाचारले बताउँछ, तर यसले मर्जर/एक्विजिसनलाई सहुलियत र प्रोत्साहन दिने नीति र नियमहरु जारी गरिरहेकै छ, जसले साना संस्थालाई समाहित गरेर ठूलो इकाइ बनाउने वातावरण सिर्जना गरेको छ।

आर्थिक दबाब र ब्याजदर सम्बन्धी चुनौती बेसरेट प्रणाली लागू भएपछि वित्तीय मार्जिन घटेको र ब्याजदर नियन्त्रणमा आएपछि साना लघुवित्तको टि.सी. सुदृढ गर्न कठिनाइ बढेको CEO स्तरले बताएका छन्।
 परिणामस्वरूप, कारोबार क्षेत्र वृद्धि गर्न एकीकृत ढाँचा आवश्यक भएको ती संस्थाहरुको साझा धारणा हो।

डुप्लिकेसन उपायमा धेरै साना इकाइहरु एउटै बजार, एउटै क्षेत्र सेवा गर्दा संसाधन/प्रतिस्पर्धा दुवै डुप्लिकेट हुने समस्या देखा पर्दछ। समायोजनका लागि मर्जरलाई संख्यात्मक नियन्त्रण र बजार सन्तुलन बनाउन सहयोगी उपाय मानिएको छ।

 बजार र संरचनागत प्रभावमा जस्तै  Grameen Bikas & Samaj Laghubitta को मर्जरपछि एकीकृत इकाइको व्यापार NEPSE मार्फत कारोबार स्थगित गरिएको छ, जसले प्रभावित शेयरधारक र बजार सहभागितासँग सम्बन्धित जोखिम/लाभ दुवै संकेत गर्दछ।

मर्जर प्रक्रिया अभिलेख अनुसार, साना संस्थाहरुले क्षेत्रीय पहुँच, पूँजी वृद्धि, परिचालन लागत घटाउने, र दीर्घकालीन आय सुनिश्चितता का लागि मर्जरलाई रणनीतिक विकल्प मान्दै छन्।

 विश्लेषकका दृष्टिकोणसमग्र अर्थ सकारात्मक पक्ष ठूलो इकाइले पूँजी बलियो पार्ने, ऋण क्षमता बढाउने, जोखिम व्यवस्थापन सुधार्ने सम्भावना रहन्छ। अनावश्यक प्रतिस्पर्धा र डुप्लिकेसन घट्ने छ, शेयरधारीहरुका लागि संयुक्त इकाइमा दीर्घकालीन नाफा र शेयर मूल्य प्रभाव अनिश्चितता रहन्छ। छोटो अवधिमा प्रवेश लागत र व्यवस्थापन समायोजनमा कठिनाइ हुन सक्छ।

समग्र विश्लेषणले देखाउँछ, मर्जर केवल “संख्या घटाउने” उपाय होइन; बजार संरचना बलियो बनाउने, पूँजी र जोखिम सन्तुलन सुधार्ने, र रिटर्नलाई दिगो बनाउने रणनीति को रूपमा अनुमानित छ।