काठमाडौं । अध्यागमन विभाग ले त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलस्थित अध्यागमन कार्यालयमा कार्यरत दुई अधिकृतमाथि विभागीय कारबाही गर्दै जिम्मेवारीबाट हटाएको छ। कारबाहीमा पर्नेमा अधिकृत बिमल पौडेल र टोप बहादुर खत्री रहेका छन्।
विभागीय स्रोतका अनुसार उनीहरूले नीतिविपरीत कार्य गरेको निष्कर्षसहित तत्काल जिम्मेवारीबाट हटाइएको हो। घटनाको केन्द्रमा एक नेपाली यात्रुको पासपोर्टमा लगाइएको विवादास्पद छाप रहेको छ, जसमा “employment is strictly prohibited visit till 10/6/2026” उल्लेख गरिएको थियो।
यो छाप त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल को अध्यागमन डेस्कबाटै लगाइएको खुल्न आएपछि विषयले गम्भीर रूप लिएको थियो। उक्त यात्रु संयुक्त अरब इमिरेट्स प्रस्थान गर्ने तयारीमा रहेका थिए।
के हो विवादको जरो?
सामान्यतया “visit visa” मा जाने यात्रुका लागि रोजगार निषेधको प्रावधान गन्तव्य देशको नियमअनुसार लागू हुन्छ, तर त्यसलाई यसरी पासपोर्टमै छाप लगाएर रोक्ने अभ्यास नेपालमा प्रचलित छैन। यसले दुई प्रश्न उठाएको छ—
- के उक्त छाप व्यक्तिगत निर्णय थियो?
- वा कुनै अनौपचारिक “सिस्टम” अन्तर्गत गरिएको अभ्यास?
छानबिनको दायरा विस्तार
घटना सार्वजनिक भएसँगै अध्यागमन विभाग ले तत्काल छानबिन समिति गठन गरेको थियो। समितिको प्रारम्भिक प्रतिवेदनका आधारमा दुवै अधिकृतलाई जिम्मेवारीबाट हटाइएको हो। तर, अनुसन्धान अझै जारी रहेको उच्च स्रोतले जनाएको छ।
स्रोतहरूका अनुसार छानबिन अब केवल दुई अधिकृतमा सीमित नरही “प्रक्रियागत कमजोरी” र “सम्भावित नेटवर्क” तर्फ समेत केन्द्रित हुन थालेको छ।
संवेदनशील प्रश्नहरू
यो घटनाले अध्यागमन प्रणालीभित्र केही गम्भीर प्रश्नहरू उठाएको छ:
- यात्रुहरूको अधिकारमाथि मनपरी निर्णय भइरहेको त छैन?
- विदेश जाने प्रक्रियामा अनौपचारिक हस्तक्षेप कति गहिरो छ?
- के यस्ता कदमले मानव तस्करी नियन्त्रणको नाममा दुरुपयोग भइरहेको छ?
विशेषज्ञहरूका अनुसार, मानव तस्करी रोक्न कडाइ आवश्यक भए पनि त्यसका लागि स्पष्ट नीति, प्रशिक्षण र पारदर्शी प्रक्रिया अनिवार्य हुन्छ। व्यक्तिगत निर्णयमा आधारित कडाइले उल्टै प्रणालीप्रति अविश्वास बढाउन सक्छ।
यो ‘स्ट्याम्प काण्ड’ केवल एउटा अनुशासनात्मक कारबाहीमा सीमित विषय नभई अध्यागमन प्रणालीको पारदर्शिता, जवाफदेहिता र कार्यप्रणालीमाथि गम्भीर पुनरावलोकनको संकेत बनेको छ। अबको छानबिनले दोषी पहिचान मात्र होइन, प्रणाली सुधारतर्फ पनि स्पष्ट बाटो देखाउनुपर्ने देखिन्छ।
