नारायणगढ। चितवनको भरतपुर महानगरपालिका–२७ स्थित राधाकृष्ण सामुदायिक वनमा निउरो टिप्न गएका ४६ वर्षीय भीम महतोको बाघको आक्रमणबाट मृत्यु भएको छ। घटनाले चितवनमा मानव र बाघबीच बढ्दो सम्पर्क तथा द्वन्द्वको चुनौती फेरि सतहमा ल्याएको छ।

महतो मङ्गलबार दिउँसो तीन जनासँग बेथरी खोला नजिक निउरो टिप्न गएका थिए। सोही क्रममा बाघले आक्रमण गरी उनलाई लगेको थियो। साथीहरूले इलाका प्रहरी कार्यालय दिव्यनगरमा जानकारी गराएपछि नेपाल प्रहरी, चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज, नेपाली सेना, वनका कर्मचारी र स्थानीयवासीको सहयोगमा खोजी सुरु गरिएको थियो।

खोजीका क्रममा चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज क्षेत्रमा महतोको शव फेला परेको प्रहरीले जनाएको छ। शव नजिकै रहेको बाघलाई डार्ट गरी नियन्त्रणमा लिइएको छ।

संरक्षणसँगै बढ्दो चुनौती

चितवन बाघ संरक्षणका लागि नेपालको प्रमुख क्षेत्र हो। तर बाघको संरक्षण र संख्या वृद्धिसँगै मानिस र वन्यजन्तुबीचको सम्पर्क पनि बढिरहेको छ।

वन आसपासका स्थानीय दाउरा, घाँस, निउरो तथा अन्य वनउपजका लागि जंगल प्रवेश गर्छन्। बाघको आवतजावत हुने क्षेत्रमै मानिसको दैनिक जीविकोपार्जन जोडिँदा आक्रमणको जोखिम बढ्ने गरेको छ।

महतोको घटनाले पनि यही प्रश्न उठाएको छ—बाघ संरक्षणको सफलतासँगै स्थानीय समुदायको सुरक्षा कसरी सुनिश्चित गर्ने?

बाघ नियन्त्रण मात्रै समाधान होइन

मानिसमाथि आक्रमण गरेको आशंकामा बाघलाई नियन्त्रणमा लिनु तत्कालका लागि आवश्यक कदम हुन सक्छ। तर मानव–बाघ द्वन्द्वको दीर्घकालीन समाधान त्यसमा मात्र सीमित छैन।

जोखिमयुक्त क्षेत्रको पहिचान, बाघको गतिविधिबारे समयमै सूचना, वन प्रवेश व्यवस्थापन र वनमा निर्भर स्थानीय समुदायका लागि सुरक्षित वैकल्पिक उपाय आवश्यक छन्।

भीम महतोको मृत्युले चितवनलाई फेरि सम्झाएको छ—बाघको संख्या बढ्नु संरक्षणको सफलता हो, तर मानिसको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न नसकिए त्यो सफलता स्थानीय समुदायका लागि नयाँ जोखिम बन्न सक्छ।