काठमाडौं। नेपाल राष्ट्र बैंकले आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को जेठ मसान्तसम्म वाणिज्य तथा विकास बैंकहरूको वित्तीय विवरण सार्वजनिक गरेको छ। प्रतिवेदनअनुसार वाणिज्य बैंकहरूले ११ महिनामै ६४ अर्ब ५६ करोड रुपैयाँ खुद नाफा कमाएका छन् भने विकास बैंकहरूको कुल नाफा ७ अर्ब ३२ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। तर नाफाको यो तस्वीरभित्र बैंकहरूबीचको असन्तुलन भने झन् स्पष्ट देखिएको छ।
नबिल सबैभन्दा धेरै नाफामा
वाणिज्य बैंकमध्ये नबिल बैंकले ८ अर्ब ४९ करोड रुपैयाँ खुद नाफा कमाउँदै पहिलो स्थान कायम गरेको छ। दोस्रो स्थानमा ग्लोबल आइएमई बैंकले ५ अर्ब ९७ करोड रुपैयाँ र तेस्रो स्थानमा कुमारी बैंकले ४ अर्ब ७० करोड रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गरेका छन्।
त्यसपछि एभरेष्ट बैंक र नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंकले पनि उल्लेख्य नाफा कमाएका छन्।
यता एनआईसी एशिया बैंक भने सबैभन्दा कमजोर प्रदर्शन गर्ने वाणिज्य बैंक बनेको छ। बैंकले ११ महिनामा केवल ५० करोड ७० लाख रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको राष्ट्र बैंकको विवरणले देखाएको छ।
विकास बैंकमा गहिरिँदै ध्रुवीकरण
विकास बैंकतर्फ गरिमा विकास बैंकले १ अर्ब ३५ करोड रुपैयाँ खुद नाफासहित पहिलो स्थान हासिल गरेको छ। दोस्रोमा मुक्तिनाथ विकास बैंकले १ अर्ब २६ करोड रुपैयाँ र तेस्रोमा शाइन रेसुङ्गा विकास बैंकले १ अर्ब १ करोड रुपैयाँ नाफा कमाएका छन्।
तर सबै विकास बैंकको अवस्था समान छैन।
सलापा विकास बैंक, सिन्धु विकास बैंक, नारायणी डेभलपमेन्ट बैंक र कर्णाली डेभलपमेन्ट बैंकले समीक्षा अवधिमा घाटा व्यहोरेका छन्। तीमध्ये कर्णाली डेभलपमेन्ट बैंकको घाटा २४ करोड ५९ लाख रुपैयाँ पुगेको छ, जुन विकास बैंकहरूमध्ये सबैभन्दा ठूलो हो।
नाफा बढे पनि चुनौती यथावत्
सतहमा हेर्दा बैंकहरूको नाफा आकर्षक देखिए पनि वित्तीय क्षेत्र अझै पूर्ण रूपमा सहज अवस्थामा पुगेको छैन।
बैंकहरू अझै:
- बढ्दो निष्क्रिय कर्जा (NPL),
- कमजोर कर्जा विस्तार,
- उच्च प्रोभिजनिङ खर्च,
- सुस्त निजी क्षेत्रीय लगानी
जस्ता चुनौतीसँग जुधिरहेका छन्।
विशेषगरी ठूला बैंकहरूले आफ्नो आकार, विविध आयस्रोत र लागत व्यवस्थापनका कारण नाफा टिकाइरहेका छन् भने साना तथा मध्यम बैंकहरूमा दबाब बढ्दै गएको देखिन्छ।
विश्लेषण : बैंकिङ क्षेत्रमा असमानता बढ्दै
राष्ट्र बैंकको तथ्यांकले बैंकिङ क्षेत्रको अर्को वास्तविकता पनि उजागर गरेको छ—सबै बैंक समान अवस्थामा छैनन्।
एकातिर केही बैंकहरूले अर्बौं रुपैयाँ नाफा कमाइरहेका छन् भने अर्कोतर्फ केही विकास बैंकहरू घाटामा पुगेका छन्। यसले बैंकिङ क्षेत्रमा प्रतिस्पर्धा, पूँजी क्षमता, जोखिम व्यवस्थापन र संस्थागत सुशासनबीचको अन्तर झन् फराकिलो हुँदै गएको संकेत गर्छ।
आगामी मौद्रिक नीति, निष्क्रिय कर्जा व्यवस्थापन र आर्थिक गतिविधिको पुनरुत्थानले बैंकहरूको आगामी वित्तीय प्रदर्शन निर्धारण गर्नेछ। यदि निजी क्षेत्रको लगानी र कर्जा मागमा सुधार आएन भने बैंकहरूको नाफा केही ठूला संस्थामा मात्र केन्द्रित हुने प्रवृत्ति अझ बलियो बन्न सक्ने विश्लेषकहरूको भनाइ छ।