काठमाडौं। बीस व२०८३ सालको पहिलो कारोबार दिनमै नेपाली सेयर बजारमा देखिएको तीव्र उछाल केवल नयाँ वर्षको मनोवैज्ञानिक प्रभाव मात्र होइन, बरु विश्व राजनीतिक र आर्थिक संकेतहरूसँग जोडिएको प्रतिक्रियात्मक वृद्धि हो।

अाज नेप्से ३३.२७ अंकले बढेर २,८६६.८७ विन्दुमा पुग्नुले लगानीकर्ताको आत्मविश्वासमा सुधार आएको देखाउँछ, तर यसलाई दीर्घकालीन ट्रेन्ड मान्नुअघि केही आधारभूत पक्षहरूको मूल्यांकन आवश्यक छ।

सबैभन्दा ठूलो ट्रिगर बनेको छ इरान र संयुक्त राज्य अमेरिका बीच पुनः कूटनीतिक वार्ता हुने संकेत। यदि यी दुईबीच सम्बन्ध सुधारतर्फ अघि बढ्छ भने, विश्व बजारमा तेल आपूर्ति स्थिर हुने र मूल्य घट्ने सम्भावना रहन्छ। नेपालजस्तो आयातमा निर्भर अर्थतन्त्रका लागि यो महत्वपूर्ण पक्ष हो—तेल सस्तो हुँदा मुद्रास्फीति घट्ने, विदेशी मुद्रा सञ्चिति दबाब कम हुने, र व्यापार घाटा नियन्त्रणमा मद्दत पुग्ने अपेक्षा गरिन्छ।

यसको प्रत्यक्ष प्रभाव एसियाली बजारहरूमा पनि देखिएको छ। Nikkei, Hang Seng र Sensex मा देखिएको वृद्धि क्षेत्रीय लगानी प्रवृत्तिको सकारात्मक संकेत हो। नेपालजस्तो सानो बजार यस्ता बाह्य संकेतप्रति बढी संवेदनशील हुने भएकाले नेप्सेको उछाललाई “spillover effect” का रूपमा पनि हेर्न सकिन्छ।

तर, आन्तरिक पक्षहरू अझै मिश्रित नै छन्। नेपाल स्टक एक्सचेञ्ज (नेप्से) मा देखिएको वृद्धि मुख्यतः मनोवैज्ञानिक र बाह्य प्रभाव प्रेरित छ, नकि ठोस संरचनात्मक सुधारको परिणाम। बैंक ब्याजदर, तरलता अवस्था, कर्जा प्रवाह, र नीतिगत स्थिरता जस्ता आधारभूत सूचकहरूमा स्पष्ट सुधार नआएसम्म बजारको दीर्घकालीन दिशा अनिश्चित नै रहन्छ।

अर्कोतर्फ, नयाँ वर्षको सुरुवातमा लगानीकर्ताहरू प्रायः “fresh entry sentiment” का कारण सक्रिय हुन्छन्, जसले अल्पकालीन रूपमा बजारलाई माथि धकेल्न सक्छ। तर यस्तो उत्साह यदि आधारहीन भयो भने छिट्टै correction पनि आउन सक्छ।

आजको उछाललाई सकारात्मक संकेतका रूपमा लिन सकिए पनि यसलाई स्थायी ट्रेन्डको रूपमा पुष्टि गर्न अझै समय लाग्नेछ। यदि अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा सुधार निरन्तर रह्यो र आन्तरिक आर्थिक सूचकहरू पनि सुदृढ भए, भने मात्र नेप्सेले स्थिर र दिगो उकालो यात्रा समात्नेछ।

अन्यथा, यो उछाल अस्थायी “sentiment-driven rally” मा सीमित रहने जोखिम रहन्छ।