काठमाडौं, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) की सांसद सीता वादी ले महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिकमन्त्री को पदभार ग्रहण गर्नुभएको छ। उहाँको नियुक्तिसँगै नेपालले वादी समुदायबाट पहिलोपटक मन्त्री पाएको ऐतिहासिक क्षण साक्षी बनेको छ।
मन्त्रालयको जिम्मेवारी सम्हाल्ने क्रममा मन्त्री वादी भावुक देखिनुभयो। आँखा रसाउँदै उहाँले भन्नुभयो, “सोचेको थिइनँ, यहाँ आइपुग्छु भनेर।” उहाँको यो अभिव्यक्तिले केवल व्यक्तिगत सफलताको कथा मात्र होइन, दशकौँदेखि बहिष्करण र विभेदको चपेटामा परेको समुदायको संघर्षपूर्ण यात्रालाई पनि प्रतिनिधित्व गरेको छ।
उहाँले आफूले भोगेको सामाजिक अपमान, जातीय बहिष्करण र पहिचानको लडाइँबीच मन्त्री बन्ने अवसर पाउनु व्यक्तिगत उपलब्धिभन्दा पनि सामाजिक रुपान्तरणको संकेत भएको बताउनुभयो। पदभार ग्रहणपछि उहाँले अब आफ्नो भूमिका अझ जिम्मेवार र परिणाममुखी बनाउँदै समाज परिवर्तनका पक्षमा सक्रियतापूर्वक काम गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्नुभयो।
विभेदको धरातलबाट नेतृत्वको शिखरसम्म
कर्णाली प्रदेशको सुर्खेतस्थित वीरेन्द्रनगर नगरपालिका–१४ स्थायी घर भएकी सीता वादी हाल काठमाडौंको बूढानीलकण्ठ–८ मा बसोबास गर्दै आउनुभएको छ। आर्थिक अभाव, सामाजिक विभेद र पहिचानको संघर्षसँग जुध्दै अघि बढ्नुभएकी उहाँको जीवनयात्रा सीमान्तकृत समुदायका हजारौँ महिलाको साझा कथा जस्तै छ।
गरिबी र सामाजिक बहिष्करणका बीच हुर्किएकी वादीले १३ वर्षको उमेरदेखि विभिन्न संस्थाको आर्थिक सहयोगमा पढाइलाई निरन्तरता दिनुभएको थियो। कठिन परिस्थितिकाबीच पनि उहाँले स्नातक तहसम्मको शिक्षा पूरा गर्नुभयो, जुन आफैंमा संघर्ष र धैर्यको सशक्त उदाहरण मानिन्छ।
शिक्षा पूरा गरेपछि उहाँ महिला सशक्तीकरण, सामाजिक न्याय र विभेदविरुद्धको अभियानमा सक्रिय हुनुभयो। सामाजिक संस्थामार्फत लामो समयदेखि महिला तथा सीमान्तकृत समुदायको उत्थानमा काम गर्दै आउनुभएकी उहाँले समाजमा व्याप्त असमानता अन्त्य गर्न निरन्तर आवाज उठाउँदै आउनुभएको थियो।
समानुपातिक सांसदबाट मन्त्रीसम्मको यात्रा
रास्वपाबाट समानुपातिक प्रणालीमार्फत प्रतिनिधिसभा सदस्य बन्नुभएकी सीता वादी पछिल्लो समय पार्टीभित्र समावेशिता, सामाजिक न्याय र महिला नेतृत्वको प्रतीक का रूपमा चिनिन थाल्नुभएको थियो।
उहाँको मन्त्री नियुक्तिलाई धेरैले प्रतिनिधित्वको राजनीति मात्र नभई सामाजिक सन्देश का रूपमा पनि हेरेका छन्। वादी समुदाय, दलित महिला तथा सीमान्तकृत वर्गका लागि यो नियुक्ति राज्यको शक्ति संरचनामा नयाँ ढोका खुलेको संकेत मानिएको छ।
अब मन्त्रालयबाट बृहत्तर हस्तक्षेपको अपेक्षा
मन्त्री वादीले अब सामाजिक संस्थाको दायराभन्दा बाहिर निस्केर राज्य संयन्त्रको नेतृत्वमार्फत महिला, बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक तथा सीमान्तकृत समुदायका सवाललाई राष्ट्रिय नीतिको केन्द्रमा ल्याउने बताउनुभएको छ।
उहाँले विशेषगरी महिला हिंसा, जातीय विभेद, गरिबी, शिक्षा पहुँच, सामाजिक सुरक्षा, बाल अधिकार र सीमान्तकृत समुदायको सम्मानजनक जीवन सुनिश्चित गर्न आफ्नो भूमिका प्रभावकारी बनाउने संकेत दिनुभएको छ।
सीता वादीको मन्त्री पदमा आगमनलाई केवल राजनीतिक नियुक्ति भनेर मात्र बुझ्न मिल्दैन; यो नेपालको सामाजिक समावेशिता, प्रतिनिधित्व र समान अवसरको बहसमा एउटा ऐतिहासिक मोड पनि हो।
वर्षौँदेखि किनारामा धकेलिएको समुदायबाट एक महिला मन्त्रालयको नेतृत्वमा पुग्नु नेपालको लोकतान्त्रिक यात्रामा एउटा सशक्त प्रतीक बनेको छ। अब चुनौती भनेको यही प्रतिनिधित्वलाई नीतिगत परिणाम र व्यवहारिक परिवर्तनमा रूपान्तरण गर्नु हुनेछ।
