काठमाडौं । नेपालको कृषि अनुसन्धान प्रणालीलाई सुदृढ, प्रभावकारी र दीर्घकालीन रूपमा परिणाममुखी बनाउने यात्रामा योगदान पुर्याएका नेतृत्वलाई सम्मान गर्दै सम्मानसहित बिदाइ गरिएको हो।
नार्कले मन्त्री परियारको मन्त्रीकालीन कार्यकाल सम्पन्न भएको अवसरमा तथा सचिव खरालको निजामती सेवाबाट अवकाश ग्रहण गरेको सन्दर्भमा यो कार्यक्रम आयोजना गरेको जनाएको छ। संस्थागत औपचारिकताभन्दा माथि उठेर यो कार्यक्रमले आभार, सम्झना, उपलब्धिको समीक्षा र भविष्यको मार्गचित्र को साझा सन्देश बोकेको देखिन्थ्यो।
कृतज्ञता मात्र होइन, योगदानको संस्थागत स्वीकारोक्ति
कार्यक्रममा नार्कका कार्यकारी निर्देशक डा. कृष्ण प्रसाद तिम्सिना ले संस्थाको तर्फबाट मन्त्री परियार र सचिव खराललाई कृतज्ञतापत्र प्रदान गर्नुभयो। नार्कले उनीहरूको कार्यकाललाई केवल प्रशासनिक जिम्मेवारीको निरन्तरता नभई, कृषि अनुसन्धान र विकासको नीतिगत, संरचनात्मक र रणनीतिक उन्नयनमा निर्णायक हस्तक्षेपको समय का रूपमा चित्रित गरेको छ।
कार्यक्रममा वक्ताहरूले कृषि क्षेत्रको दीर्घकालीन रुपान्तरणका लागि अनुसन्धान, प्रविधि विकास, बीउ–प्रवर्द्धन, जलवायु–सहिष्णु कृषि, किसानमैत्री नवप्रवर्तन र संस्थागत क्षमता अभिवृद्धि जस्ता विषयमा नेतृत्व तहबाट प्राप्त नीतिगत सहजीकरणको विशेष चर्चा गरेका थिए।
मन्त्री परियारको कार्यकाल: नीति र रणनीतिक दिशामा नयाँ गति
नार्कले मन्त्री परियारको नेतृत्वमा कृषि अनुसन्धान प्रणालीलाई नीतिगत स्पष्टता, संस्थागत प्राथमिकता र रणनीतिक दिशा दिने कामले गति पाएको उल्लेख गरेको छ। कृषि अनुसन्धानलाई केवल प्रयोगशालामै सीमित नराखी त्यसलाई उत्पादन, उत्पादकत्व, जलवायु अनुकूलन, खाद्य सुरक्षा र किसानको आम्दानी सँग जोड्ने दृष्टिकोणले संस्थागत बहसलाई बलियो बनाएको सहभागीहरूको भनाइ थियो।
वक्ताहरूका अनुसार, मन्त्री परियारको कार्यकालमा कृषि अनुसन्धान र नीतिनिर्माणबीचको सम्बन्धलाई थप मजबुत बनाउने, वैज्ञानिक उपलब्धिलाई सरकारी योजना, कार्यक्रम र व्यवहारिक कार्यान्वयन सँग जोड्ने सोचले नार्कलाई थप उद्देश्यपूर्ण बनाएको छ। यस्ता प्रयासले भविष्यमा कृषि अनुसन्धानलाई राष्ट्रिय कृषि रुपान्तरणको आधारस्तम्भ का रूपमा स्थापित गर्न सहयोग पुग्ने विश्वास व्यक्त गरिएको थियो।
सचिव खरालको योगदान: प्रशासनिक नेतृत्व र अनुसन्धानबीचको प्रभावकारी सेतु
त्यस्तै, डा. दीपक कुमार खराल ले सचिव तथा नार्क परिषद् सदस्य का रूपमा निर्वाह गर्नुभएको भूमिकाको पनि कार्यक्रममा उच्च प्रशंसा गरिएको थियो। उहाँको कार्यकालमा मन्त्रालय र अनुसन्धान निकायबीचको समन्वय, नीतिगत सहजीकरण, निर्णय प्रक्रियामा स्पष्टता र संस्थागत सहकार्य लाई बलियो बनाउन महत्वपूर्ण योगदान पुगेको नार्कले जनाएको छ।
कृषि अनुसन्धान जस्तो प्राविधिक र दीर्घकालीन प्रतिफल दिने क्षेत्रलाई प्रभावकारी बनाउन प्रशासनिक समझ, नीतिगत प्रतिबद्धता र संस्थागत निरन्तरता अपरिहार्य हुने सन्दर्भमा सचिव खरालको भूमिका उल्लेखनीय रहेको सहभागीहरूले बताएका थिए। विशेषगरी, अनुसन्धानबाट निस्किएका नतिजालाई नीतिगत मान्यता, कार्यक्रमगत प्राथमिकता र कार्यान्वयन संरचना सम्म पुर्याउने प्रक्रियामा उहाँको सहकार्य प्रभावकारी रहेको धारणा व्यक्त गरिएको थियो।
‘फेयरवेल’ भन्दा ठूलो सन्देश: भविष्यका लागि आधार निर्माण
कार्यक्रमलाई सहभागीहरूले केवल एक औपचारिक बिदाइ समारोहका रूपमा मात्र नहेरी, नेपालको कृषि अनुसन्धान प्रणालीको वर्तमान उपलब्धि र भविष्यको सम्भावनाबारे सामूहिक आत्ममन्थन गर्ने अवसरका रूपमा लिएका थिए। नार्कले पनि यस कार्यक्रमलाई विगतका उपलब्धिको समीक्षा गर्दै भविष्यका लागि थप स्पष्ट मार्ग तय गर्ने क्षण का रूपमा प्रस्तुत गरेको छ।
कृषि क्षेत्र अहिले जलवायु परिवर्तन, घट्दो उत्पादकत्व, युवाको कृषि क्षेत्रबाट दूरी, कृषि लागत वृद्धि, खाद्य प्रणालीको दबाब तथा प्रविधि हस्तान्तरणको चुनौतीसँग जुधिरहेको अवस्थामा सशक्त अनुसन्धान प्रणाली को आवश्यकता झन् बढ्दो छ। यस्तो समयमा संस्थागत नेतृत्व, नीतिगत स्थिरता र अनुसन्धानमैत्री वातावरण निर्माणमा भएका योगदानलाई सम्मान गर्नु आफैंमा कृषि अनुसन्धानको संस्कृतिलाई बलियो बनाउने कदम का रूपमा हेरिएको छ।
उच्चस्तरीय उपस्थिति, साझा सम्मान
कार्यक्रममा कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयका सचिव डा. राजेन्द्र प्रसाद मिश्र, नार्क परिषद्का सदस्यहरू, विभिन्न केन्द्र तथा निर्देशनालयका निर्देशकहरू, वैज्ञानिकहरू, प्राविधिक कर्मचारी तथा अधिकारीहरूको उपस्थिति रहेको थियो। कार्यक्रममा सहभागीहरूले मन्त्री परियार र सचिव खरालले कृषि अनुसन्धान र विकासको क्षेत्रमा पुर्याउनुभएको योगदानलाई दीर्घकालीन प्रभाव पार्ने नेतृत्व का रूपमा स्मरण गरेका थिए।
नार्कको सन्देश: धन्यवाद र शुभकामना
कार्यक्रमको अन्त्यमा नार्कले माननीय मन्त्री डा. मदन प्रसाद परियार र सचिव डा. दीपक कुमार खराल प्रति हार्दिक कृतज्ञता व्यक्त गर्दै आगामी दिनका लागि शुभकामना प्रकट गरेको छ। संस्थाले उनीहरूको योगदानले नेपालको कृषि अनुसन्धान र विकासको आधारलाई थप मजबुत बनाएको विश्वास व्यक्त गरेको छ।
नार्कको भनाइमा, व्यक्तिको पदावधि समाप्त हुन सक्छ, तर संस्थागत सुधार, नीतिगत दृष्टि र अनुसन्धानमैत्री सोच ले छाड्ने प्रभाव दीर्घकालसम्म रहिरहन्छ। यही कारण आजको सम्मान कार्यक्रमले केवल विगतलाई सम्झेन, भविष्यको कृषि अनुसन्धानलाई अझ सक्षम, उत्तरदायी र परिणाममुखी बनाउने प्रेरणा पनि दिएको छ।
नेपाल कृषि अनुसन्धान परिषद् (नार्क) ले कृषि अनुसन्धान र नीतिगत नेतृत्वमा योगदान पुर्याएका मन्त्री डा. मदन प्रसाद परियार र सचिव डा. दीपक कुमार खराल लाई कृतज्ञता तथा बिदाइ सम्मान गरेको छ। नार्कले उनीहरूको योगदानलाई नीति सुधार, संस्थागत विकास र कृषि अनुसन्धानको रणनीतिक दिशालाई बलियो बनाउने महत्वपूर्ण अध्याय का रूपमा व्याख्या गरेको छ।
