काठमाडौं, असार ३ — नेपाल र भारतबीच हुने भारतीय रुपैयाँ (INR) मा सीमा-पार भुक्तानी अब थप छिटो, सुरक्षित र स्वचालित हुने भएको छ। सानिमा बैंक लिमिटेड र स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंकले रियल–टाइम API (Application Programming Interface) मा आधारित INR आउटवार्ड पेमेन्ट प्रणाली सुरु गर्ने साझेदारी घोषणा गरेका हुन्।
यो सहकार्यसँगै सानिमा बैंक नेपालमा स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंक भारतसँग प्रत्यक्ष रियल–टाइम API कनेक्सन स्थापना गर्ने पहिलो बैंक बनेको छ। यसअघि प्रयोग हुँदै आएको म्यानुअल तथा ब्याच-आधारित भुक्तानी प्रणालीलाई प्रतिस्थापन गर्दै अब पूर्ण रूपमा स्वचालित र रियल–टाइम भुक्तानी प्रणाली लागू हुने बैंकहरूले बताएका छन्।
के परिवर्तन हुनेछ?
हाल नेपालबाट भारततर्फ हुने धेरैजसो INR भुक्तानीहरू म्यानुअल प्रक्रिया र निश्चित समयको ब्याच प्रणालीमार्फत हुने गरेका छन्। नयाँ API प्रणाली लागू भएपछि ग्राहकले गरेको भुक्तानी अनुरोध सिधै प्रणालीमार्फत प्रशोधन हुने भएकाले समय, लागत र मानवीय त्रुटि उल्लेख्य रूपमा घट्ने अपेक्षा गरिएको छ।
यसले विशेषगरी भारतसँग नियमित व्यापार गर्ने आयातकर्ता, व्यवसायी तथा वित्तीय संस्थालाई प्रत्यक्ष लाभ पुग्ने विश्वास गरिएको छ।
डलर भुक्तानीमा पनि सहकार्य विस्तार
दुवै बैंकले भारतीय रुपैयाँपछि अमेरिकी डलर (USD) मा हुने सीमा-पार भुक्तानीका लागि पनि API प्रणाली विकास गर्न समझदारीपत्र (MoU) अगाडि बढाउने घोषणा गरेका छन्। यसलाई नेपालमा डिजिटल अन्तर्राष्ट्रिय बैंकिङ सेवाको अर्को महत्वपूर्ण कदमका रूपमा हेरिएको छ।
बैंकहरूको भनाइ
सानिमा बैंकका प्रमुख वित्त अधिकृत (CFO) निराज ढकाल ले यो पहल सीमापार बैंकिङलाई सरल, छिटो र भरपर्दो बनाउने बैंकको रणनीतिक प्रतिबद्धताको निरन्तरता भएको बताए।
त्यसैगरी, स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंक नेपालका वित्तीय संस्था प्रमुख राजकमल बस्नेत ले यो सहकार्यले स्ट्यान्डर्ड चार्टर्डको अन्तर्राष्ट्रिय भुक्तानी अनुभव र सानिमा बैंकको प्रविधिमैत्री सेवालाई एकै ठाउँमा ल्याएको उल्लेख गरे।
उनका अनुसार नयाँ प्रणालीले भुक्तानी प्रशोधन समय र लागत घटाउने, पारदर्शिता बढाउने तथा अन्तर्राष्ट्रिय कारोबारलाई अझ सुरक्षित, प्रभावकारी र नियमनअनुकूल बनाउनेछ।
किन महत्त्वपूर्ण छ यो साझेदारी? — विश्लेषण
नेपालको अधिकांश वैदेशिक व्यापार भारतसँग हुने भएकाले सीमा-पार भुक्तानी प्रणालीको दक्षता आर्थिक गतिविधिसँग प्रत्यक्ष जोडिएको विषय हो। अहिले पनि धेरै बैंकमा अन्तर्राष्ट्रिय भुक्तानी प्रक्रिया समय लाग्ने, कागजी प्रक्रिया बढी हुने र समन्वय जटिल हुने समस्या छ।
API-आधारित रियल–टाइम प्रणालीले यी समस्या कम गर्न सक्छ। विशेषगरी डिजिटल बैंकिङ, व्यापार सहजीकरण र फिनटेक (FinTech) क्षेत्रमा यो सहकार्यलाई नेपालको सीमा-पार बैंकिङ आधुनिकीकरणतर्फको महत्वपूर्ण सुरुआती कदम का रूपमा हेरिएको छ।
यद्यपि यसको वास्तविक प्रभाव अन्य नेपाली बैंकहरूले पनि यस्तै प्रविधि अपनाउँछन् वा अपनाउँदैनन्, र नियामकीय रूपमा यस्ता प्रणालीलाई कति व्यापक रूपमा विस्तार गरिन्छ भन्नेमा निर्भर रहनेछ।