काठमाडौं । नेपाल वैदेशिक रोजगार व्यवसायी संघ भित्रको आन्तरिक विवाद अहिले खुला शक्ति संघर्षमा रूपान्तरण भएको छ। महासचिव महेशकुमार बस्नेतले अध्यक्ष भुवनसिंह गुरुङसँग स्पष्टीकरण माग्दै सार्वजनिक रूपमा प्रश्न उठाएपछि सुरु भएको विवाद अब निलम्बन प्रक्रियासम्म पुगेको छ।
घटनाक्रमले स्पष्ट संकेत दिन्छ, यो केवल व्यक्तिबीचको टकराव होइन, संस्थाभित्रको शक्ति सन्तुलन र निर्णय प्रक्रियामाथिको संघर्ष हो।
महासचिव बस्नेतले कार्यसमितिको निर्णय प्रक्रिया अपारदर्शी भएको, पर्याप्त परामर्शबिना निर्णय लिइएको र नेतृत्वले संस्थागत सीमाना नाघेको आरोप लगाएका छन्। उनले आफ्नो कदमलाई “जवाफदेहिताको माग” का रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्।
तर अध्यक्ष गुरुङ पक्षले यसलाई पूर्ण रूपमा फरक रूपमा व्याख्या गरेको छ। उनीहरूका अनुसार महासचिवको कदम:
- विधानविपरीत
- संस्थागत मर्यादाविरुद्ध
- सीमित समूहको स्वार्थ प्रेरित
रहेको दाबी गरिएको छ।
बहुमत कार्यसमितिले महासचिवसँग तीन दिनभित्र स्पष्टीकरण माग्नु र नआए निलम्बन गर्ने चेतावनी दिनु, नेतृत्व पक्ष आफ्नो अधिकार प्रयोग गर्न तयार रहेको संकेत हो।
‘Majority vs Legitimacy’ बहस
यो विवादको केन्द्रीय प्रश्न हो—बहुमत नै अन्तिम सत्य हो कि प्रक्रियागत वैधता?
अध्यक्ष पक्ष बहुमतको आधारमा निर्णय वैधानिक भएको दाबी गर्छ। महासचिव पक्ष भने प्रक्रियाको पारदर्शिता र सहभागितालाई मुख्य मुद्दा बनाउँछ। यदि बहुमतको नाममा निर्णय प्रक्रियामाथि प्रश्न उठ्ने अवस्था आयो भने, त्यो संस्थागत संकटको संकेत हुन सक्छ।
सार्वजनिक छविमा असर
संघ जस्तो संवेदनशील क्षेत्रमा, जहाँ हजारौं युवाको रोजगारी जोडिएको छ, यस्तो विवादले:
- व्यवसायीबीच अविश्वास बढाउने
- नीतिगत संवाद कमजोर पार्ने
- सरकारसँगको समन्वयमा असर पार्ने
जोखिम देखिन्छ।
अध्यक्ष गुरुङले “सार्वजनिक सूचना तथा विशेष अपिल” जारी गर्दै व्यवसायीलाई एकताबद्ध हुन आग्रह गर्नु पनि यही दबाबको परिणाम हो।
‘Lack of Internal Democracy’
वरिष्ठ व्यवसायीहरू: अख्तर हुसेन, प्रेम कटुवाल र रोहन गुरुङको प्रतिक्रियाले देखाउँछ कि संघभित्र स्पष्ट रूपमा दुई धारणा छन्:
- अनुशासन र नेतृत्व सुदृढीकरण
- बनाम
- प्रश्न उठाउने अधिकार र पारदर्शिता
यो बहस कुनै एक संस्थामा मात्र सीमित छैन, यो नेपालका धेरै व्यवसायिक संस्थामा देखिने साझा चुनौती हो।
अहिलेको अवस्थाले तीन सम्भावित बाटा देखाउँछ:
- सम्झौता र आन्तरिक मिलाप – सबैभन्दा कम क्षति हुने विकल्प
- निलम्बन र थप ध्रुवीकरण – संस्था थप विभाजित हुने जोखिम
- संस्थागत सुधारको अवसर – नियम, प्रक्रिया र पारदर्शिता पुनःपरिभाषित हुने सम्भावना
यो प्रकरणले देखाउँछ कि संघ अहिले केवल नेतृत्व विवादमा छैन, यो संस्थागत परिपक्वताको मोड मा उभिएको छ।
यदि विवादलाई व्यवस्थापन गर्न सकियो भने संस्था अझ बलियो बन्न सक्छ। तर यदि यो शक्ति संघर्षमै सीमित रह्यो भने, यसको असर केवल संघभित्र होइन, समग्र वैदेशिक रोजगार क्षेत्रमा देखिन सक्छ।
