“६ मेगावाटको परियोजना लिएर बजारमा आएको एपोलो; ‘दश कित्ते लटरी’ कि दीर्घकालीन लगानीको अवसर?

काठमाडौं, नेपालमा जलविद्युत कम्पनीहरूको सार्वजनिक निष्काशन (IPO) प्रति आम लगानीकर्ताको आकर्षण अझै कमजोर भएको छैन। यही प्रवृत्तिको निरन्तरता स्वरूप एपोलो हाइड्रोपावर लिमिटेडले आजदेखि सर्वसाधारणका लागि आफ्नो प्राथमिक सार्वजनिक निष्काशन (IPO) खुला गरेको छ। कम्पनीले चैत २६ गतेदेखि चैत ३० गतेसम्म सर्वसाधारणका लागि ७ लाख ८० हजार २०० कित्ता साधारण शेयर निष्काशनमा ल्याएको हो। यदि तोकिएको अवधिमा पूर्ण आवेदन नपरेमा आवेदन अवधि २०८३ वैशाख १० गतेसम्म लम्बिन सक्ने व्यवस्था गरिएको छ। कम्पनीले प्रति कित्ता रु १०० अंकित मूल्यमा शेयर बिक्री गरिरहेको छ।

आवेदनकर्ताले न्यूनतम १० कित्तादेखि अधिकतम ९४ हजार कित्तासम्म आवेदन दिन सक्नेछन्। आवेदन मेरो शेयर तथा सी–आस्वा सदस्य बैंक तथा वित्तीय संस्थामार्फत दिन सकिनेछ।

निष्काशन व्यवस्थापकको जिम्मा Himalayan Capital Limited ले पाएको छ।

IPO को संरचना: किन सर्वसाधारणका लागि मात्रै ७.८० लाख कित्ता?

एपोलो हाइड्रोपावरको जारी पूँजी रु ४७ करोड रहेको छ। यसमध्ये ३० प्रतिशत बराबर १४ लाख १० हजार कित्ता शेयर सार्वजनिक निष्काशनका लागि छुट्याइएको हो। तर यो सम्पूर्ण हिस्सा एकैपटक सर्वसाधारणका लागि नखुली, चरणबद्ध रूपमा बाँडफाँट गरिएको छ।

पहिलो चरणमा: आयोजना प्रभावित स्थानीयका लागि ४ लाख ७० हजार कित्ता र वैदेशिक रोजगारीमा रहेका नेपालीका लागि ९४ हजार कित्ता छुट्याइएको थियो।

त्यसपछि सर्वसाधारणतर्फ खुला गरिने कुल भागबाट: कर्मचारीका लागि १८ हजार ८ सय कित्ता र सामूहिक लगानी कोष (म्युचुअल फन्ड) का लागि

आरक्षण गरिएपछि बाँकी ७ लाख ८० हजार २०० कित्ता अहिले सर्वसाधारणका लागि खुला गरिएको हो। यसले नेपालको IPO संरचना कस्तो “आरक्षित कोटा आधारित” प्रणालीमा चलेको छ भन्ने पनि देखाउँछ।

आर्थिक विश्लेषण: किन यस्तो IPO अझै पनि ‘हट केक’ जस्तै बिक्छ?

नेपालको IPO बजारलाई बुझ्न सबैभन्दा पहिले एउटा कुरा बुझ्नुपर्छ—
धेरै रिटेल लगानीकर्ताका लागि IPO भनेको “न्यून रकममा उच्च सम्भावना भएको टिकट” हो।

* IPO मा ‘नाफा’ भन्दा पहिले ‘पर्ने कि नपर्ने’ ठूलो प्रश्न

नेपालको प्राथमिक बजारमा अहिले सबैभन्दा ठूलो वास्तविकता भनेको अत्यधिक आवेदन (oversubscription) हो। धेरैजसो लगानीकर्ताले IPO लाई “कम्पनीको आधारभूत पक्ष” हेरेर भन्दा पनि “१० कित्ता परे पनि सूचीकरणपछि नाफा हुन सक्छ” भन्ने मानसिकताले हेर्ने गर्छन्।

यही कारण:

• रु १,००० मा १० कित्ता आवेदन दिन सकिने
• जोखिम सीमित देखिने
• र “लटरी सिस्टम” मा भाग लिन सकिने

भएकाले IPO प्रति आम सर्वसाधारणको आकर्षण अझै उच्च छ।

नेपालको हालैका केही हाइड्रो IPO हरूमा मजबुत आवेदन चाप देखिएको छ। उदाहरणका लागि, Shikhar Power Development को IPO मा २७.६७ लाखभन्दा बढी आवेदन परेको र १६.६८ गुणा ओभरसब्सक्राइब भएको रिपोर्ट गरिएको छ। यस्तै, Solu Hydropower को IPO पनि ३.८६ गुणा ओभरसब्सक्राइब भएको थियो। यसले हाइड्रो IPO प्रति लगानीकर्ताको उत्साह अझै कायम रहेको देखाउँछ।

* “१० कित्ता मात्र” रणनीति किन लोकप्रिय छ?

आर्थिक हिसाबले हेर्दा, अहिले नेपालमा IPO आवेदन दिने साना लगानीकर्ताको रिटर्न–अन–क्यापिटल रणनीति स्पष्ट छ:

• धेरै रकम एउटा IPO मा ब्लक नगर्ने
• न्यूनतम १० कित्ता आवेदन गर्ने
• धेरै IPO मा समानान्तर भाग लिने

यो व्यवहारिक रूपमा “portfolio spread in primary market” जस्तै हो।

अर्थात्, लगानीकर्ताले एउटै IPO मा धेरै रकम अड्काउने भन्दा, धेरै IPO मा सानो रकम लगानी गरेर “कुनै न कुनै परोस्” भन्ने रणनीति अपनाइरहेका छन्।

एपोलोको वास्तविक आर्थिक कथा: ‘हाइड्रो’ भन्नेबित्तिकै सुरक्षित हो त?

अब मुख्य प्रश्न:

एपोलो हाइड्रोपावर आफैं कस्तो कम्पनी हो?

उपलब्ध विवरणअनुसार, एपोलो हाइड्रोपावर ओखलढुंगा जिल्लामा निर्माण/विकास भइरहेको ६ मेगावाट क्षमताको रन–अफ–रिभर (RoR) जलविद्युत आयोजना हो। कम्पनीले BOOT (Build, Own, Operate and Transfer) मोडलअन्तर्गत परियोजना विकास गरिरहेको छ। यो आकारका परियोजनाहरू नेपालमा “साना हाइड्रो” श्रेणीमा पर्छन्।

आर्थिक अर्थमा: ६ मेगावाटको आयोजना भनेको  अत्यन्तै ठूलो क्यास फ्लो उत्पादन गर्ने मेगा परियोजना होइन तर सही लागत नियन्त्रण र समयमै उत्पादन भएमा स्थिर आम्दानी दिन सक्ने मोडल हो।

तर यस्ता साना हाइड्रो परियोजनामा प्रति मेगावाट लागत र वित्तीय ऋणको बोझ धेरै संवेदनशील हुन्छ। यदि: निर्माण ढिलाइ भयो, प्रसारण लाइनमा समस्या आयो, मौसमी पानी बहाव कम भयो, वा उत्पादन अपेक्षाभन्दा तल रह्यो भने नाफा चाँडै दबाबमा पर्न सक्छ।

रेटिङले के भन्छ? ‘CARE-NP BB-’ लाई कसरी बुझ्ने?

एपोलो हाइड्रोपावरलाई CARE Ratings Nepal ले ‘CARE-NP BB- (Is)’ रेटिङ दिएको छ। यो रेटिङको अर्थ कम्पनीमा मध्यम स्तरको वित्तीय जोखिम रहेको हो।

सरल भाषामा भन्नुपर्दा: कम्पनी डुबिहाल्ने जोखिममा छैन, तर “एकदमै बलियो” श्रेणीमा पनि पर्दैन।