आयोजकका अनुसार ट्रेल रेस केवल खेलकुद प्रतियोगिता मात्र नभई प्रकृति, संस्कृति, स्वास्थ्य र पर्यटनलाई एउटै सूत्रमा बाँध्ने अभियानका रूपमा अगाडि सारिएको हो। विशेषगरी पछिल्ला वर्षहरूमा नेपालमा साहसिक तथा अनुभव–आधारित पर्यटनप्रति आकर्षण बढिरहेका बेला शिवपुरी क्षेत्रको प्राकृतिक सम्पदालाई नयाँ ढंगले चिनाउने उद्देश्यले कार्यक्रम आयोजना गर्न लागिएको बताइएको छ।

शिवपुरीको प्राकृतिक सौन्दर्य र धार्मिक महत्व एकैसाथ उजागर गर्ने प्रयास

बूढानीलकण्ठ क्षेत्र धार्मिक आस्थाको केन्द्रका रूपमा परिचित छ भने शिवपुरी क्षेत्र राजधानी नजिकैको महत्त्वपूर्ण प्राकृतिक गन्तव्यका रूपमा चिनिन्छ। वन, जैविक विविधता, पदयात्रा मार्ग, ताजा हावा र शहरको भीडभाडबाट केही घण्टामै प्रकृतिसँग जोडिन सकिने विशेषताका कारण यो क्षेत्र आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकका लागि आकर्षक मानिन्छ।

यही सम्भावनालाई थप उजागर गर्न ट्रेल रेस आयोजना गर्न लागिएको आयोजकको भनाइ छ। प्रतियोगिताले बूढानीलकण्ठदेखि शिवपुरीसम्मको मार्गलाई केवल पदयात्रा र धार्मिक भ्रमणका लागि मात्र नभई ‘रनिङ डेस्टिनेशन’ का रूपमा पनि स्थापित गर्न सघाउने विश्वास गरिएको छ।

आयोजकहरूले यो कार्यक्रममार्फत राजधानी वरपरकै प्राकृतिक क्षेत्रलाई स्वस्थ जीवनशैली, खेलकुद र पर्यटनसँग जोडेर नयाँ पहिचान दिने लक्ष्य राखिएको बताएका छन्। “नेपालमा हिमाल, पदयात्रा र एड्भेन्चरको चर्चा धेरै हुन्छ, तर शहर नजिकका ट्रेलहरूको सम्भावना पनि उत्तिकै ठूलो छ,” आयोजक पक्षको भनाइ छ।

स्वदेशी तथा विदेशी धावकको सहभागिता रहने अपेक्षा

प्रतियोगितामा विभिन्न उमेर समूह र दूरीका धावकको सहभागिता रहने अपेक्षा गरिएको छ। ट्रेल रेसमा नियमित धावक, फिटनेसप्रेमी, साहसिक खेलमा रुचि राख्ने युवा, पर्वतीय पदमार्गमा दौडिन रुचाउने सहभागी तथा केही विदेशी खेलाडीसमेत सहभागी हुन सक्ने जनाइएको छ।

आयोजकका अनुसार कार्यक्रमलाई प्रतिस्पर्धामात्र होइन, अनुभवमूलक खेल–पर्यटन उत्सवका रूपमा अघि बढाइनेछ। सहभागीले ट्रेल रेससँगै बूढानीलकण्ठ र शिवपुरी क्षेत्रको प्राकृतिक र सांस्कृतिक वातावरणलाई नजिकबाट अनुभव गर्ने अवसर पाउनेछन्।

यस्ता प्रतियोगिताले नेपालमा पछिल्लो समय विस्तार हुँदै गएको रनिङ कल्चर लाई पनि थप उर्जा दिने अपेक्षा गरिएको छ। विशेषगरी शहरी जीवनशैली, स्वास्थ्यप्रतिको बढ्दो चासो र आउटडोर गतिविधिप्रतिको आकर्षणका कारण ट्रेल रेसजस्ता कार्यक्रम युवापुस्तामाझ लोकप्रिय बन्दै गएका छन्।

स्थानीय अर्थतन्त्रमा सकारात्मक प्रभाव पर्ने अपेक्षा

यस्ता खेल–पर्यटन कार्यक्रमले स्थानीय तहमा साना व्यवसाय, होटल, रेष्टुरेन्ट, चिया पसल, यातायात, गाइड सेवा र अन्य पर्यटन–सम्बद्ध गतिविधिमा पनि सकारात्मक प्रभाव पार्ने अपेक्षा गरिएको छ। आयोजक र स्थानीय सरोकारवालाले ट्रेल रेसलाई समुदायसँग जोडिएको पर्यटन कार्यक्रमका रूपमा विकास गर्नुपर्ने धारणा राखेका छन्।

कार्यक्रमका अवसरमा स्थानीय उत्पादन, परम्परा, खानपान र सांस्कृतिक पहिचानलाई समेत प्रवर्द्धन गर्न सकिने सम्भावना देखिएको छ। यसले दीर्घकालीन रूपमा बूढानीलकण्ठ–शिवपुरी क्षेत्रलाई राजधानी नजिकको “वीकेन्ड इको–एड्भेन्चर डेस्टिनेशन” का रूपमा स्थापित गर्न मद्दत पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।

स्थानीय व्यवसायीहरूका अनुसार, यस्ता कार्यक्रमले क्षेत्रको पहिचान विस्तार गर्नुका साथै पर्यटकको बसाइ लम्ब्याउन र खर्च बढाउन पनि भूमिका खेल्न सक्छ। यसले प्रत्यक्ष रूपमा स्थानीय आम्दानीमा योगदान पुर्‍याउने विश्वास गरिएको छ।

पर्यावरणीय सन्देश पनि दिने उद्देश्य

शिवपुरी क्षेत्र संवेदनशील प्राकृतिक सम्पदा भएको भूभाग भएकाले प्रतियोगिता सञ्चालनसँगै पर्यावरण संरक्षणको सन्देश पनि प्रवाह गरिने आयोजकले बताएका छन्। सहभागीलाई फोहोर व्यवस्थापन, ट्रेल अनुशासन, वन्यजन्तु र वनस्पतिप्रति सम्मान, प्लास्टिकको न्यून प्रयोग तथा प्रकृतिमैत्री व्यवहार अपनाउन प्रोत्साहित गरिनेछ।

आयोजकले ट्रेल रेसलाई केवल दौडको रूपमा नभई “Run for Nature, Run for Tourism” को भावनासहित सञ्चालन गर्न खोजिएको जनाएको छ। यसले खेलकुद र प्रकृतिबीचको सम्बन्धलाई थप बलियो बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।

नेपालमा साहसिक पर्यटनको विकाससँगै वातावरणीय दायित्व पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण भएकाले यस्ता कार्यक्रमले जिम्मेवार पर्यटनको अभ्यासलाई प्रोत्साहन गर्नुपर्ने धारणा सरोकारवालाको छ। विशेषगरी राष्ट्रिय निकुञ्ज, संरक्षण क्षेत्र वा वनक्षेत्रसँग जोडिएका गतिविधिमा सन्तुलित उपयोग र संरक्षण दुवै पक्षलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याइएको छ।

काठमाडौं नजिकैको ट्रेललाई अन्तर्राष्ट्रिय मानचित्रमा राख्ने लक्ष्य

नेपालमा ट्रेल रेस, अल्ट्रा रन, माउन्टेन रन र हिल रनजस्ता गतिविधि विस्तार भइरहेका बेला बूढानीलकण्ठ–शिवपुरी ट्रेल रेसलाई पनि भविष्यमा अझ व्यवस्थित, प्रतिस्पर्धी र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको कार्यक्रममा विकास गर्न सकिने सम्भावना देखिएको छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार, राजधानी नजिकै यति सुन्दर र विविध भू–परिदृश्य भएको क्षेत्र खेल पर्यटनका लागि ठूलो अवसर हो। यदि यसलाई नियमित क्यालेन्डर कार्यक्रमका रूपमा विकास गर्न सकियो भने यसले काठमाडौं उपत्यकाको पर्यटनमा नयाँ आयाम थप्न सक्छ।

यस्ता कार्यक्रमले परम्परागत पर्यटनभन्दा फरक अनुभव खोज्ने नयाँ पुस्ताका पर्यटकलाई आकर्षित गर्ने सम्भावना पनि बलियो छ। आजको पर्यटक केवल घुमफिर मात्र होइन, “experience-based travel” खोज्ने भएकाले ट्रेल रेसजस्ता गतिविधि पर्यटन बजारमा प्रभावकारी ‘ब्रान्ड’ बन्न सक्छन्।

खेल, स्वास्थ्य र पर्यटनलाई एउटै प्लेटफर्ममा ल्याउने प्रयास

बूढानीलकण्ठ–शिवपुरी ट्रेल रेसलाई आयोजकहरूले स्वास्थ्य, खेलकुद, प्रकृति र पर्यटनलाई जोड्ने साझा प्लेटफर्मका रूपमा लिएका छन्। नियमित व्यायाम, प्रकृतिसँगको निकटता, मानसिक स्फूर्ति र सामाजिक सहभागिता जस्ता बहुआयामिक लाभका कारण यस्तो कार्यक्रमको महत्व बढ्दै गएको छ।

शहरी जीवनशैलीले मानिसलाई दिनप्रतिदिन बन्द कोठा, प्रदूषण र मानसिक चापतर्फ धकेलिरहेको अवस्थामा यस्ता कार्यक्रमले प्रकृतिमा फर्किने संस्कृति निर्माण गर्न पनि भूमिका खेल्न सक्छन्। दौड केवल प्रतिस्पर्धा मात्र नभई आत्मअनुशासन, सहनशीलता, लक्ष्यप्रतिको प्रतिबद्धता र प्रकृतिप्रतिको संवेदनशीलता पनि हो भन्ने सन्देश ट्रेल रेसले दिने अपेक्षा गरिएको छ।

पर्यटन क्षेत्रका लागि सकारात्मक सन्देश

नेपालको पर्यटन क्षेत्र विविध सम्भावनाले भरिएको भए पनि अझै धेरै गन्तव्य र अनुभवहरू पर्याप्त रूपमा प्रचार–प्रसार हुन सकेका छैनन्। यस्ता कार्यक्रमले परम्परागत तीर्थ, भ्रमण र पदयात्राभन्दा बाहिर निस्केर खेल–पर्यटनलाई पनि राष्ट्रिय पर्यटन रणनीतिमा समेट्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याएका छन्।

बूढानीलकण्ठ–शिवपुरी ट्रेल रेसले छोटो दूरीमै धार्मिक आस्था, प्राकृतिक सौन्दर्य, शारीरिक चुनौती र मनोरञ्जनको अनुभव दिने भएकाले यो कार्यक्रम भविष्यमा राजधानीकै एउटा विशिष्ट पहिचान बन्न सक्ने विश्वास गरिएको छ।

शनिबार हुने उक्त रेसलाई लिएर सहभागी, आयोजक, स्थानीय समुदाय र पर्यटन क्षेत्रका सरोकारवालाबीच उत्साह देखिएको छ। यदि कार्यक्रम सफल रूपमा सम्पन्न भयो भने यसले आगामी वर्षहरूमा अझ ठूलो आकार ग्रहण गर्दै नेपालको शहरी–साहसिक पर्यटनको नयाँ नमुना प्रस्तुत गर्न सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।