सम्वाददाता: नेपालको कृषि सञ्चार र पत्रकारिताको क्षेत्रमा अशिम सापकोटा एउटा यस्तो स्थापित नाम हो, जसले विगत १७ वर्षदेखि निरन्तर माटो, खेतीपाती र किसानको आवाजलाई मूलधारको सञ्चार माध्यममा स्थापित गर्न नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गर्दै आएका छन्।
स्याङ्जा जिल्लाको गल्याङ नगरपालिका वडा नं. ७ मा जन्मिएका सापकोटाको बाल्यकाल ग्रामीण परिवेश र कृषि कर्मको सामीप्यमा बित्यो। त्यही जगले उनलाई भविष्यमा किसानका मुद्दा उठाउने एउटा दृढ सञ्चारकर्मीका रूपमा उभ्यायो। आज उनी नेपालको अग्रणी कृषि सञ्चारकर्मी तथा एक सफल कृषि सञ्चार उद्यमीका रूपमा सुपरिचित छन्।
अशिम सापकोटाको व्यावसायिक यात्रा तब सुरु भयो, जब नेपालमा कृषि पत्रकारितालाई एउटा छुट्टै र विशिष्ट विधाका रूपमा स्विकारिसकिएको थिएन।
पत्रकारिताका अन्य विधामा आकर्षण र अवसर हुँदाहुँदै पनि उनले देशको अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड मानिने कृषिलाई नै आफ्नो कर्मक्षेत्र रोजेका थिए। १७ वर्षको यो लामो अवधिमा उनले केवल सूचना मात्र प्रवाह गरेनन्, बरु कृषि र किसानलाई राष्ट्रिय बहसको केन्द्रमा ल्याउन सफल भए। उनी हाल एग्रो टाइम्स मिडिया नेटवर्क प्रा.लि.को प्रबन्ध निर्देशकका रूपमा कार्यरत छन्। साथै, उनी विगत १५ वर्षदेखि निरन्तर प्रकाशित भइरहेको ‘एग्रो टाइम्स’ मासिक पत्रिकाको प्रबन्ध निर्देशक समेत हुन्। यो पत्रिकाले नेपालमा व्यावसायिक कृषिको जग बसाल्न र किसानहरूलाई प्राविधिक रूपमा सुसूचित गराउन महत्त्वपूर्ण योगदान दिँदै आएको छ।
सापकोटाको लोकप्रियता र प्रभावको मुख्य आधार उनले सञ्चालन गरेका टेलिभिजन र रेडियो कार्यक्रमहरू हुन्। उनले नेपालको पहिलो कृषि टेलिभिजन (कृषि टिभी) मा आबद्ध रहँदा ‘हेलो किसान’ र ‘कृषि संवाद’ जस्ता अत्यन्तै रुचाइएका कार्यक्रमहरू सञ्चालन गरेका थिए। यी कार्यक्रमहरूले राज्यका नीति निर्माता र प्रत्यक्ष खेतबारीमा खटिने किसानबीच एउटा जीवन्त संवादको वातावरण सिर्जना गरे। हाल उनी जीएनएन (GNN) टेलिभिजनबाट प्रसारण हुने लोकप्रिय कृषि कार्यक्रम ‘समृद्ध कृषि’ को सञ्चालन तथा संयोजन गरिरहेका छन्। यो कार्यक्रमले आधुनिक प्रविधि, बजार व्यवस्थापन र सफल कृषि उद्यमीका कथाहरूलाई किसानको घरदैलोसम्म पुर्याइरहेको छ।
टेलिभिजनमा मात्र सीमित नभई, सापकोटाको आवाज रेडियोमार्फत देशका कुनाकाप्चासम्म पुग्ने गरेको छ। नेपाल एफएम नेटवर्कअन्तर्गत देशभरका करिब ४० वटा रेडियो स्टेशनहरूबाट दैनिक रूपमा प्रसारण हुने ‘कृषि सवाल’ कार्यक्रमका समेत उनी सञ्चालक हुन्। ‘कृषि सवाल’ आजका दिनमा पनि उत्तिकै सक्रियताका साथ अगाडि बढिरहेको छ, जसले ग्रामीण क्षेत्रका किसानका दैनिक समस्या सुन्ने र समाधानका उपायहरू सुझाउने काम गर्दछ। एकैसाथ देशभरका ४० भन्दा बढी रेडियो स्टेशनबाट किसानका आवाज गुञ्जाउनु उनको कृषि सञ्चारअन्तर्गत प्रसार अभियानको अर्को ठूलो प्रमाण हो।
सापकोटाको योगदान केवल सञ्चारमा मात्र सीमित छैन; उनी नयाँ पुस्तालाई कृषितर्फ आकर्षित गर्ने एक अभियन्ता पनि हुन्। वैदेशिक रोजगारीमा जाने युवाहरूको लर्को देख्दा उनले सधैं सञ्चार माध्यममार्फत स्वदेशमै सम्भावना रहेको सन्देश दिँदै आएका छन्। उनले कृषि क्षेत्रमा रहेका बिचौलिया प्रथा, मलखादको समस्या र अनुदानमा हुने अनियमितता विरुद्ध पनि खरो कलम चलाउँदै आएका छन्। उनको मान्यता छ— “जबसम्म किसानको आत्मसम्मान बढ्दैन, तबसम्म मुलुक समृद्ध हुन सक्दैन।”
समग्रमा, अशिम सापकोटा नेपालको कृषि सञ्चारका एक यस्ता बलिया खम्बा हुन्, जसले १७ वर्षदेखि माटोको सुगन्ध र किसानको पसिनालाई अक्षर र आवाजमा उतारिरहेका छन्। स्याङ्जाको गल्याङबाट सुरु भएको उनको यो यात्राले आज राष्ट्रिय स्वरूप ग्रहण गरेको छ। ‘समृद्ध कृषि’ र ‘कृषि सवाल’ जस्ता कार्यक्रमहरूमार्फत उनले नेपाली कृषि क्षेत्रमा जुन ऊर्जा थपिरहेका छन्, त्यसले उनलाई आधुनिक नेपालको कृषि क्रान्तिको एक महत्त्वपूर्ण सारथिका रूपमा स्थापित गरेको छ।
