पछिल्लो घटनाको तथ्याङ्क, ऐतिहासिक सन्दर्भ, र सम्भावित नीतिगत परिणामहरूको आधारमा :

नेपालको पर्यटन प्रतिष्ठामा असर

‘फेक रेस्क्यु’ जस्तो वित्तीय ठगी प्रकरणले नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय छविमा नकारात्मक असर पुर्‍याउँछ। यो ठगी पर्यटनको विश्वसनीयता माथि प्रश्न उठाउँछ। किनकि जोखिमयुक्त साहसिक गतिविधिहरूमा सुरक्षा र आपतकालीन उद्धार विश्वसनीय हुनुपर्छ।

अन्तर्राष्ट्रिय बीमा कम्पनीहरूको नजरमा यस्तो घटना संसारभरि नेपाललाई जोखिमपूर्ण र अनियमित गन्तव्यको रूपमा चित्रण गर्न सक्छ, जसले गर्दा पर्यटकहरूको निर्णय प्रक्रियामा असर पर्ला।

यदि यात्रुविद्वान, पर्यटन मिडिया वा बीमा सञ्जालले यसलाई धेरै चर्चा गर्छन् भने भविष्यमा नेपाल पुग्ने पर्यटकको संख्या कम हुन सक्छ। विशेष गरेर ट्रेकिङ र आरोहण गर्नेहरूमा।

अंतर्राष्ट्रिय बीमा बजारको प्रतिक्रिया:

धेरै अन्तर्राष्ट्रिय बीमा कम्पनीहरूले पूर्वमा नै चेतावनी दिएका थिए कि नेपालमा ठगी रोकिएन भने उनीहरूले पर्यटन बीमा कभरेज प्रदान गर्न बन्द पनि गर्न सक्छन्। उदाहरणको लागि 2018 मा बीमा प्रदायकहरूले यस्तो चेतावनी दिएका थिए, र सरकारले नीतिगत परिवर्तनको दबाव महसुस गरेको थियो। यस पटकको ठगी प्रकरणको खुलासापछि पनि, बीमा कम्पनीहरू कडाइका साथ दाबी प्रमाणीकरण, हेलिकप्टर उद्धार अनुमोदन, र मेडिकल रेकर्ड सत्यापनका नयाँ प्रक्रिया लागू गर्न सक्छन्। यसले यात्रा बिमा शुल्क बढ्न वा नाममात्र उपचार/एयरलिफ्टलाई कभर नगर्न जस्ता नीतिगत परिवर्तन ल्याउन सक्छ। यी सबैले सामान्य पर्यटक र ट्रेकिङ बीमामा लागत वृद्धि र कभरेज घट्ने जोखिम पैदा गर्छन्।

यस प्रकरणले नेपाल सरकार र सम्बन्धित निकायहरूलाई रेस्क्यु सेवाको नियमन, हेलिकोप्टर उद्धार प्रक्रिया, र बीमा दाबी प्रमाणीकरणको लागि स्पष्ट नीति बनाउनु पर्ने दबाब थप्‍यो । पर्यटन मन्त्रालय, नागरिक उड्डयन प्राधिकरण, र बिमा नियमन निकायले मिलेर स्पष्ट नियम र निगरानी तन्त्र लागू गर्न सक्छन। (जस्तै उद्धार अघि स्वतन्त्र मेडिकल जाँच, भुक्तानी पूर्वानुमति, र बीमा कम्पनीसँग प्रत्यक्ष समन्वय)। पुराना सिफारिसहरू (2018 को तथ्याङ्क सिफारिस समिति)ले सुझाव दिएको जस्तै सबै उद्धार कार्यलाई सरकारी निकाय वा मान्यताप्राप्त एजेन्ट मार्फत मात्र गर्ने वा उद्धार मूल्य निर्धारणका लागि सार्वजनिक प्रतिस्पर्धात्मक लागत मोडेल अपनाउने आवश्यक हुन सक्छ।

यसले व्यवसायिक अनुशासन, पारदर्शिता, र विश्वसनीयता सुधार्ने सम्भावना राख्छ तर यसका लागि राजनीतिक इच्छाशक्ति र लागू गर्ने क्षमता दुवै चाहिन्छ।

आर्थिक प्रभाव

– ठगीबाट प्रभावित बीमा दावी र समझौताले चलिरहेको वर्षको पर्यटन राजस्वमा कमी आउन सक्छ, यदि बीमा शुल्क बढ्यो वा धेरै बीमा प्रदायकले कभरेज घटाए।

– यदी हेलिकोप्टर उद्धारको कभर घट्छ भने, सबैभन्दा ठूलो मार ट्रेकिङ र आरोहण गर्ने विदेशी पर्यटकलाई पर्नेछ, जसले स्थानीय एविएसन सेवा, गाइड, पोर्टर, ह्यास्टल तथा होटल उद्योगलाई असर गर्छ।

 पर्यटन नेपालको अर्थतन्त्रको महत्वपूर्ण हिस्सा हो। यसप्रकारको नकारात्मक खबरले लगानी, रोजगारी, सेवा प्रदायकहरूको आयमा पनि प्रत्यक्ष असर पार्न सक्छ।

ढाँचा सुधार र जोखिम न्यूनीकरण

यो प्रकरणले नेपाललाई सिकाउने ठूलो पाठ हो।

उद्धार प्रक्रिया कडाइका साथ मानकीकृत, मेडिकल साक्ष्यलाई अतिरिक्त प्रमाणीकरण, बीमा दाबी प्रक्रियालाई पारदर्शी र प्रत्यक्ष निगरानी गर्नुपर्छ।

यो कदमहरूले भविष्यमा: फेक उद्धार/ठगी घटाउन मद्दत पुर्‍याउन सक्छ। टुरिज्म क्षेत्रलाई सुरक्षित र विश्वसनीय बनाउँछ। अंतर्राष्ट्रिय बीमा सम्बन्धलाई स्थिर राख्छ, जस्ता सकारात्मक परिणाम ल्याउन सक्छ ।

यसका संभावित प्रभावहरू:

– पर्यटनको विश्वसनीयता घट्ने जोखिम
– बीमा कभरेजमा कडाइ र शुल्क वृद्धि
– नयाँ नियमन/नीति र पारदर्शिता आवश्यकता
– आर्थिक प्रभाव र विदेशी पर्यटक यात्रामा असर

फेक रेस्क्यु प्रकरणले केवल एक आपराधिक घटना मात्र होइन, नेपालको पर्यटन र बिमा नीतिमा आवश्यक सुधारको चेतावनी पनि हो।