काठमाडौँ ।“वर्तमान राष्ट्रीय संकट र समाधान” विषयक अन्तरक्रिया कार्यक्रममा पूर्व राष्ट्रपति, पूर्व मन्त्री, बुद्धिजीवी, जनरल Z प्रतिनिधि र राजनीतिक विश्लेषकहरूले मुलुकले भोगिरहेको गम्भीर समस्याहरू र सम्भावित समाधानका उपायहरू विस्तृत रूपमा छलफल गरे।

कार्यक्रममा पहिचान गरिएका मुख्य समस्याहरू र समाधानका सुझावहरू यसप्रकार छन्:

राजनैतिक अस्थिरता र नेतृत्व संकट

समस्या:
देशराजनैतिक रूपमै गहिरो अस्थिरतामा छ; विभाजित राजनीतिक शक्ति र नेतृत्वविहीनता नागरिकमा अविश्वास बढाएको छ। राजनीतिक असन्तुलन, दलभित्रको असहमति र सरकारको निरन्तर परिवर्तनले नीति स्थिरता बिग्रिएको छ।

समाधानका सुझावहरू:
* संवैधानिक ढाँचाभित्र सहमति आधारित राजनीतिक संवाद सुरु गर्ने।
* राष्ट्रव्यापी साझा नीति रोडम्याप तय गर्ने, जसले सबै पक्षलाई समेटोस्।
* राष्ट्रपति कार्यालयमार्फत समन्वित समाधान पहल अघि बढाउने, जसले बलियो निष्पक्ष भूमिकादेखाउन सक्छ।

आर्थिक असन्तुलन र रोजगारी संकट

समस्या:
महँगो जीवनयापन, बेरोजगारी, युवा वर्गको रोजगारी अभाव र उत्पादनशील क्षेत्रको कमीले आर्थिक संकटलाई झन गहिरो पारेको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार अर्थतन्त्रमा स्थिरता कायम गर्न अभूतपूर्व सुधार आवश्यक छ। सुझावहरू:
* बजेट प्राथमिकता परिवर्तन गरी उत्पादनशील क्षेत्र, कृषि र रोजगारीमा लगानी बढाउने।
* वैदेशिक रोजगारीमा निर्भरता घटाउँदै स्थानीय रोजगारी योजनाहरू लागू गर्ने।
* भ्रष्टाचार न्यूनीकरण र सुशासन सुदृढ पार्ने यन्त्रलाई बलियो बनाउने।

युवापुस्ता (Gen Z) र सामाजिक आवाजको समावेशन

समस्या:
जनरेशन Z (युवा) बीच असन्तुष्टि, दिशाहीन आन्दोलनको आवश्यकता र भविष्यप्रतिको अनिश्चितता गहिरिएको छ।
अनलाइन छलफल र सामाजिक आवाजको विश्लेषणमा यस्ता आन्दोलन धेरै पटक स्पष्टरूपमा नीति-आधारित मागभन्दा भावनात्मक अभिव्यक्तिमा केन्द्रित भएको पाइएको छ।  सुझावहरू:
* युवा वोक्मा स्पष्ट नीति सुझाव र वार्तामा प्रतिनिधित्व सुनिश्चित गर्ने।
* नयाँ पीढीलाई शिक्षा, रोजगारी तथा नेतृत्व विकास कार्यक्रमहरू मार्फत समावेश गर्ने।
* आन्दोलनका मागहरूलाई संविधान संशोधन वा नीति संवादमार्फत व्यवस्थित कानुनी प्रक्रियामा ल्याउने।

सुशासन, भ्रष्टाचार र न्यायिक प्रणाली

समस्या:
भ्रष्टाचार, असमंयोजन र प्रणालीगत कमजोरीले नागरिक विश्वास घटाएको छ।
राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार, सुशासन र अधिकारको प्रभावकारी कार्यान्वयन राष्ट्रिक संकट समाधानका लागि अनिवार्य छ।

सुझावहरू:
* पारदर्शिता, जवाफदेही र भ्रष्टाचार विरुद्ध कडा कानुनी कारबाही।
* प्रशासनिक सुधार र डिजिटाइजेशन मार्फत प्रणाली सुधार।
* सञ्चार स्वतन्त्रता र प्रेसको भूमिका सुदृढ पार्ने।

सामाजिक एकता र राष्ट्रिय आत्म-विश्वास

समस्या:
जातीय, क्षेत्रीय तथा सामाजिक विभाजनका मुद्दाहरूले सामाजिक आकांक्षामा असन्तुलन सिर्जना गरेको छ।
विश्लेषक आवाजहरू सामाजिक एकता अभावलाई राष्ट्रिय संकटको पूरक कारक मान्छन्।

सुझावहरू:
* विभेद विरुद्ध समावेशी नीतिहरू र सामाजिक न्याय कार्यक्रमहरू लागू गर्ने।
* साझा राष्ट्रिय पहिचान र मूल्य निर्माणको पहल।
* नागरिक समाजसँग समग्र संवादमार्फत विश्वास निर्माण गर्ने प्रयास।

कार्यक्रमले वर्तमान संकटलाई एक बहुआयामिक समस्या (राजनैतिक, आर्थिक, सामाजिक) का रूपमा चिन्हित गर्दै, समाधानका लागि संवैधानिक संवाद, सुशासन, युवा सहभागिता र साझा नीतिगत रोडम्याप को आवश्यकता औँल्याएको थियो। सहभागी वक्ताहरूले संवादको संस्कृति, निष्पक्ष नेतृत्व र दीर्घकालीन नीतिहरू नै राष्ट्रिय स्थिरता र समृद्धिको आधार हुनेमा जोड दिएका छन।